ਸਾਬਕਾ ਫੌਜੀ ਤੋਂ ਸਫ਼ਲ ਖੁੰਬ ਉਤਪਾਦਕ: ਕਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਗਰੇਵਾਲ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾਦਾਇਕ ਕਹਾਣੀ

ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਧਰਤੀ ਮਿਹਨਤੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਧਰਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਥੋਂ ਦੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹੀ ਆਪਣੀ ਹਿੰਮਤ ਨਾਲ ਨਵੇਂ ਕਦਮ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਅਜਿਹੀ ਹੀ ਇੱਕ ਮਿਸਾਲ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਰੋਪੜ ਦੇ ਪਿੰਡ ਭੈਣੀ (ਤਹਿਸੀਲ ਨੰਗਲ) ਦੇ ਵਸਨੀਕ ਸ੍ਰੀ ਕਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਗਰੇਵਾਲ ਹਨ। ਸਿਰਫ 1.5 ਏਕੜ ਜ਼ਮੀਨ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਇਸ ਛੋਟੇ ਕਿਸਾਨ ਨੇ ਸਾਬਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਇਰਾਦਾ ਪੱਕਾ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਸਹੀ ਤਕਨੀਕ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜ਼ਮੀਨ ਤੋਂ ਵੀ ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਮੁਨਾਫ਼ਾ ਕਮਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਫੌਜ ਦੀ ਸੇਵਾ ਤੋਂ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਤੱਕ ਦਾ ਸਫ਼ਰ

ਕਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸੀਨੀਅਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਉਪਰੰਤ 17 ਸਾਲ ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ। 36 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਦੋਂ ਉਹ ਵਾਪਸ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ ਆਏ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਚੁਣੌਤੀ ਆਪਣੀ ਸੀਮਤ ਜ਼ਮੀਨ ਤੋਂ ਘਰ ਦਾ ਗੁਜ਼ਾਰਾ ਅਤੇ ਆਮਦਨ ਵਧਾਉਣ ਦੀ ਸੀ। ਰਵਾਇਤੀ ਖੇਤੀ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਸੇ ਅਜਿਹੇ ਸਹਾਇਕ ਕਾਰੋਬਾਰ ਦੀ ਭਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਜੋ ਘੱਟ ਜਗ੍ਹਾ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮੁਨਾਫਾ ਦੇ ਸਕੇ। ਬਹੁਤ ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ “ਖੁੰਬਾਂ ਦੀ ਖੇਤੀ” ਨੂੰ ਚੁਣਿਆ।

ਸਿਖਲਾਈ ਅਤੇ ਤਕਨੀਕੀ ਗਿਆਨ

ਕਿਸੇ ਵੀ ਕੰਮ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕਰਨ ਲਈ ਸਿਖਲਾਈ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਇਸੇ ਉਦੇਸ਼ ਲਈ ਕਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਨੇ 2017 ‘ਚ ਕ੍ਰਿਸ਼ੀ ਵਿਗਿਆਨ ਕੇਂਦਰ (KVK), ਰੋਪੜ ਤੋਂ ਖੁੰਬਾਂ ਦੀ ਕਾਸ਼ਤ ਦੀ ਰਸਮੀ ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਆਪਣੇ ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵਧਾਉਣ ਲਈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਮਸ਼ਰੂਮ ਰਿਸਰਚ ਸੈਂਟਰ (DMR), ਸੋਲਨ ਤੋਂ ਵੀ 10 ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਿਖਲਾਈ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। ਜ਼ਿਕਰਯੋਗ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਬਹੁਤ ਛੋਟੇ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਆਪਣੇ ਫਾਰਮ ਦੇ ਇੱਕ ਕਮਰੇ ਤੋਂ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਆਪਣੇ ਤਜ਼ਰਬੇ ਅਤੇ ਮਿਹਨਤ ਸਦਕਾ ਇਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ।

ਸਾਲ ਭਰ ਉਤਪਾਦਨ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਢਾਂਚਾ

ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅੱਧਾ ਏਕੜ ਜ਼ਮੀਨ ਵਿੱਚ 2 ਏਸੀ ਯੂਨਿਟ ਅਤੇ 4 ਹਵਾਦਾਰ ਸ਼ੈੱਡ ਲਗਾਏ ਹਨ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਉਹ ਸਾਲ ਭਰ ਖੁੰਬਾਂ ਉਗਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਜੁਲਾਈ ਤੋਂ ਅਕਤੂਬਰ ਤੱਕ ਗਰਮੀਆਂ ਦੀ ਫ਼ਸਲ ਅਤੇ ਸਤੰਬਰ ਤੋਂ ਅਪ੍ਰੈਲ ਤੱਕ ਸਰਦੀਆਂ ਦੀ ਫ਼ਸਲ ਦੀ ਕਟਾਈ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਬਾਕੀ ਜ਼ਮੀਨ ਦੀ ਕਣਕ ਦੀ ਪਰਾਲੀ ਤੋਂ ਖੁੰਬਾਂ ਲਈ ਖਾਦ ਤਿਆਰ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਝੋਨੇ ਦੀ ਪਰਾਲੀ ਨੂੰ ਸ਼ੈੱਡਾਂ ਦੀਆਂ ਛੱਤਾਂ ਉੱਪਰ ਮਲਚਿੰਗ ਵਜੋਂ ਵਰਤ ਕੇ ਖੇਤੀ ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ ਦਾ ਵਧੀਆ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।

ਆਮਦਨ ਅਤੇ ਮੰਡੀਕਰਨ

ਕਰਨੈਲ ਰੋਜ਼ਾਨਾ 1-1.5 ਕੁਇੰਟਲ ਖੁੰਬਾਂ ਪੈਦਾ ਕਰਕੇ ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ 5.40 ਲੱਖ ਅਤੇ ਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ 2.40 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਮੁਨਾਫ਼ਾ ਕਮਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਹ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਤੜਕੇ 2 ਵਜੇ ਉੱਠ ਕੇ ਆਪਣੀ ਗੱਡੀ ਰਾਹੀਂ ਕੀਰਤਪੁਰ ਸਾਹਿਬ, ਰੋਪੜ ਅਤੇ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦੀਆਂ ਮੰਡੀਆਂ ਵਿੱਚ ਖੁਦ ਸਪਲਾਈ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਆਪਣੀ ਸਖ਼ਤ ਮਿਹਨਤ ਸਦਕਾ, ਹੁਣ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਵੀ ਰੋਜ਼ਾਨਾ 20 ਕਿੱਲੋ ਖੁੰਬਾਂ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਵਿਕਰੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਅੱਜ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ‘ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਕ’ ਬਣ ਕੇ ਉੱਭਰੇ ਹਨ ਜੋ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਨਵਾਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਾਬਤ ਕੀਤਾ ਕਿ ਸਹੀ ਯੋਜਨਾਬੰਦੀ, ਸਿਖਲਾਈ ਅਤੇ ਸਖ਼ਤ ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਖੇਤੀ ਨੂੰ ਵੀ ਇੱਕ ਲਾਹੇਵੰਦ ਕਾਰੋਬਾਰ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜ਼ਿਕਰਯੋਗ, ਇਹ ਸਫ਼ਲਤਾ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਸਹਾਇਕ ਧੰਦੇ ਅਪਣਾਉਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ।