ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮਾਲਵਾ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ‘ਚਿੱਟੇ ਸੋਨੇ’ (ਨਰਮੇ) ਦੀ ਖੇਤੀ ਪਿਛਲੇ ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਗੰਭੀਰ ਸੰਕਟ ਵਿੱਚੋਂ ਗੁਜ਼ਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਗੁਲਾਬੀ ਸੁੰਡੀ ਅਤੇ ਚਿੱਟੀ ਮੱਖੀ ਦੇ ਹਮਲਿਆਂ ਕਾਰਨ,
ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮਾਲਵਾ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ‘ਚਿੱਟੇ ਸੋਨੇ’ (ਨਰਮੇ) ਦੀ ਖੇਤੀ ਪਿਛਲੇ ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਗੰਭੀਰ ਸੰਕਟ ਵਿੱਚੋਂ ਗੁਜ਼ਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਗੁਲਾਬੀ ਸੁੰਡੀ ਅਤੇ ਚਿੱਟੀ ਮੱਖੀ ਦੇ ਹਮਲਿਆਂ ਕਾਰਨ, ਕਿਸਾਨ ਇਸ ਫ਼ਸਲ ਤੋਂ ਕਿਨਾਰਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਪਰ ਇਸ ਵਾਰ ਸਾਉਣੀ ਦੇ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ, ਪੰਜਾਬ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ (PAU) ਵੱਲੋਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਨਵੀਂ ਗੈਰ-ਬੀਟੀ (Non-Bt) ਦੇਸੀ ਕਪਾਹ ਦੀ ਕਿਸਮ PBD88 ਨੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਮਾਹਿਰਾਂ ਅਤੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਉਮੀਦ ਜਗਾਈ ਹੈ। ਇਹ ਕਿਸਮ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਵਧੇਰੇ ਝਾੜ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਨਾਲ ਲੜਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸਮਰੱਥ ਹੈ।
PBD88 ਦੀਆਂ ਮੁੱਖ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਖੋਜ
PAU ਦੇ ਬਠਿੰਡਾ ਖੇਤਰੀ ਖੋਜ ਕੇਂਦਰ ਦੇ ਮੁੱਖ ਵਿਗਿਆਨੀ ਡਾ. ਪਰਮਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਇਸ ਕਿਸਮ ਦਾ ਪਿਛਲੇ 4-5 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਲਗਾਤਾਰ ਪ੍ਰੀਖਣ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਟਰਾਇਲਾਂ ਦੌਰਾਨ, ਇਹ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਹੈ ਕਿ PBD88 ਪ੍ਰਤੀ ਏਕੜ ਲਗਭਗ 11 ਕੁਇੰਟਲ ਝਾੜ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਹੋਰ ਦੇਸੀ ਕਿਸਮਾਂ ਨਾਲੋਂ 1-2 ਕੁਇੰਟਲ ਵੱਧ ਹੈ ਅਤੇ ਹਾਈਬ੍ਰਿਡ ਬੀਟੀ ਕਪਾਹ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਕਿਸਮ ਚਿੱਟੀ ਮੱਖੀ, ਜੈਸਿਡ ਅਤੇ ਪੱਤਾ ਮਰੋੜ ਬਿਮਾਰੀ ਪ੍ਰਤੀ ਰੋਧਕ ਹੈ ਅਤੇ ਗੁਲਾਬੀ ਸੁੰਡੀ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਘੱਟ ਖ਼ਰਚਾ ਅਤੇ ਵੱਧ ਮੁਨਾਫ਼ਾ
ਇਸ ਨਵੀਂ ਕਿਸਮ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਇਸ ਦਾ ਘੱਟ ਲਾਗਤ ਖ਼ਰਚਾ ਹੈ। ਰਵਾਇਤੀ ਨਰਮੇ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਨੂੰ ਚੁਗਾਈ ਲਈ ਲਗਭਗ ਛੇ ਚੱਕਰਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ PBD88 ਦੀ ਫ਼ਸਲ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਤਿੰਨ ਚੁਗਾਈਆਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਕੱਟਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਅਤੇ ਕੀੜਿਆਂ ਦੇ ਕੁਦਰਤੀ ਵਿਰੋਧ ਕਾਰਨ ਕੀਟਨਾਸ਼ਕਾਂ ਦੀ ਲਾਗਤ ਦਾ ਖ਼ਰਚਾ ਵੀ ਘੱਟਦਾ ਹੈ। ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਮਾਹਿਰਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਫਾਰਮਾਸਿਊਟੀਕਲ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ ਦੇਸੀ ਕਪਾਹ ਦੀ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮੰਗ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਇਸ ਦਾ ਵਪਾਰਕ ਮੁੱਲ ਵੀ ਕਾਫ਼ੀ ਚੰਗਾ ਮਿਲਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ।
ਘਟਦੇ ਰਕਬੇ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ਦੀ ਚੁਣੌਤੀ
ਪਿਛਲੇ ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਕਪਾਹ ਹੇਠਲਾ ਰਕਬਾ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਘਟਿਆ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਸਾਲ 2021 ਵਿੱਚ ਇਹ 2.52 ਲੱਖ ਹੈਕਟੇਅਰ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ 2023 ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਕੇ 1.73 ਲੱਖ ਹੈਕਟੇਅਰ ਅਤੇ 2024 ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ 95,000 ਹੈਕਟੇਅਰ ਰਹਿ ਗਿਆ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਸਾਲ 2025 ਵਿੱਚ, ਇਹ ਰਕਬਾ ਥੋੜ੍ਹਾ ਵਧ ਕੇ 1.2 ਲੱਖ ਹੈਕਟੇਅਰ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਇਸ ਸਾਲ ਸਰਕਾਰ ਨੇ 1.5 ਲੱਖ ਹੈਕਟੇਅਰ ਦਾ ਟੀਚਾ ਰੱਖਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਲਈ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਲਈ PBD88 ਸਮੇਤ ਹੋਰ ਦੇਸੀ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਬੀਜਾਂ ‘ਤੇ 33% ਸਬਸਿਡੀ ਵੀ ਦੇ ਰਹੀ ਹੈ।
ਕੁਦਰਤੀ ਬਚਾਅ ਅਤੇ ਵਿਭਿੰਨਤਾ
PAU ਦੇ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਕੀਟ ਵਿਗਿਆਨੀ ਵਿਜੇ ਕੁਮਾਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਦੇਸੀ ਕਪਾਹ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਬੀਟੀ ਕਪਾਹ ਨੂੰ ਬਦਲਣਾ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਫ਼ਸਲੀ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਲਿਆਉਣਾ ਹੈ। ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ, ਦੇਸੀ ਕਪਾਹ ਦੇ ਬੋਲ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਨਾ ਚੁਗਣ ‘ਤੇ ਟੁੱਟ ਕੇ ਡਿੱਗ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ PBD88 ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਟੁੱਟਣ-ਸਹਿਣਸ਼ੀਲ ਕਿਸਮ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਫ਼ਸਲ ਝੜਨ ਦਾ ਕੋਈ ਡਰ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ।
ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਿਭਾਗ ਨੇ ਇਸ ਪਹਿਲੇ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਕਾਸ਼ਤ ਲਈ 100 ਕੁਇੰਟਲ ਤੋਂ ਵੱਧ PBD88 ਬੀਜ ਵੰਡੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, PBD88 ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਮਾਲਵਾ ਪੱਟੀ ਦੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਲਈ ਆਰਥਿਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਲਾਹੇਵੰਦ ਸਾਬਤ ਹੋਵੇਗੀ ਅਤੇ ਨਰਮੇ ਦੀ ਪੁਰਾਣੀ ਸ਼ਾਨ ਬਹਾਲ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਹਾਈ ਹੋਵੇਗੀ।
COMMENTS