ਕਣਕ ‘ਤੇ ਜਾਮਣੀ ਰੰਗ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨਾਂ ਤੋਂ ਘਬਰਾਉਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ: PAU ਮਾਹਿਰ

ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਕਣਕ ਦੀ ਫ਼ਸਲ ਇਸ ਵੇਲੇ ਨਿਸਾਰੇ ਦੇ ਪੜਾਅ ‘ਤੇ ਹੈ। ਪਿਛਲੇ ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਤੋਂ, ਸੂਬੇ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੇ ਕਣਕ ਦੀਆਂ ਗੁੱਲੀਆਂ (Glumes) ਅਤੇ ਸਿੱਟੇ ਦੀਆਂ ਡੰਡੀਆਂ (Peduncles) ‘ਤੇ ਜਾਮਣੀ ਰੰਗ ਦੀ ਪਿਗਮੈਂਟੇਸ਼ਨ ਜਾਂ ਬਦਰੰਗੀ ਦੇਖੀ ਹੈ। ਇਸ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਦੇਖਦਿਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕਿਸਾਨ ਚਿੰਤਤ ਹਨ ਅਤੇ ਕੁਝ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੇ ਬਿਨਾਂ ਮਾਹਿਰਾਂ ਦੀ ਸਲਾਹ ਲਏ ਫ਼ਸਲ ‘ਤੇ ਉੱਲੀਨਾਸ਼ਕ (Fungicide) ਦਾ ਛਿੜਕਾਅ ਵੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਬੰਧ ਵਿੱਚ, ਪੰਜਾਬ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ (PAU) ਦੇ ਮਾਹਿਰਾਂ ਨੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਅਹਿਮ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।

ਇਹ ਕੋਈ ਬਿਮਾਰੀ ਨਹੀਂ ਹੈ: ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਖੁਲਾਸਾ

PAU ਦੇ ਪਲਾਂਟ ਪੈਥੋਲੋਜੀ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਮੁਖੀ ਡਾ. ਡੀ.ਐੱਸ. ਭੁੱਲਰ ਨੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਕਣਕ ਉੱਤੇ ਦਿਖਾਈ ਦੇ ਰਿਹਾ ਇਹ ਜਾਮਣੀ ਰੰਗ ਕਿਸੇ ਉੱਲੀ ਜਾਂ ਬਿਮਾਰੀ ਦਾ ਲੱਛਣ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਭਰ ਵਿੱਚ ਕੀਤੇ ਸਰਵੇਖਣਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਪਾਇਆ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਰੰਗ ਸਿਰਫ਼ ਗੁੱਲੀਆਂ ਦੇ ਬਾਹਰੀ ਹਿੱਸੇ ਤੱਕ ਹੀ ਸੀਮਤ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਬਣ ਰਿਹਾ ਦਾਣਾ ਬਿਲਕੁਲ ਸਿਹਤਮੰਦ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ‘ਤੇ ਕਿਸੇ ਕਿਸਮ ਦੀ ਬਦਰੰਗੀ ਨਹੀਂ ਪਾਈ ਗਈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਇਹ ਬਿਲਕੁਲ ਉਹੀ ਸਥਿਤੀ ਹੈ ਜੋ ਸਾਲ 2022 ਵਿੱਚ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਮਾਰਚ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਤਾਪਮਾਨ ਵਿੱਚ ਅਚਾਨਕ ਵਾਧੇ ਕਾਰਨ ਅਜਿਹੇ ਲੱਛਣ ਦੇਖੇ ਗਏ ਸਨ।

ਜਾਮਣੀ ਰੰਗ ਦਾ ਅਸਲ ਕਾਰਨ

ਡਾ. ਭੁੱਲਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਕੋਈ ਉੱਲੀ ਜਾਂ ਜੀਵਾਣੂ ਦਾ ਹਮਲਾ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ “ਮੇਲਾਨਿਨ” (Melanin) ਨਾਂ ਦੇ ਪਿਗਮੈਂਟ ਕਾਰਨ ਹੋ ਰਹੀ ਤਬਦੀਲੀ ਹੈ। ਇਹ ਕਣਕ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਖ਼ਾਸ ਕਿਸਮਾਂ ਦਾ ਆਪਣਾ ਜੈਨੇਟਿਕ ਗੁਣ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪਿਗਮੈਂਟ ਫਰਵਰੀ ਅਤੇ ਮਾਰਚ ਦੌਰਾਨ ਦਿਨ ਅਤੇ ਰਾਤ ਦੇ ਤਾਪਮਾਨ ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਅਚਾਨਕ ਵਾਧੇ (ਗਰਮੀ) ਕਾਰਨ ਉੱਭਰ ਕੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਰੰਗਤ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਸਮਾਂ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਜਾਂ ਵੱਧ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਸਦਾ ਫ਼ਸਲ ਦੇ ਝਾੜ ਜਾਂ ਗੁਣਵੱਤਾ ‘ਤੇ ਕੋਈ ਮਾੜਾ ਅਸਰ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦਾ।

ਬੇਲੋੜੀ ਛਿੜਕਾਅ ਦੇ ਨੁਕਸਾਨ

ਇਹ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੇ ਡਰ ਦੇ ਮਾਰੇ ਮਾਹਿਰਾਂ ਦੀ ਸਲਾਹ ਲਏ ਬਿਨਾਂ ਮਹਿੰਗੇ ਉੱਲੀਨਾਸ਼ਕਾਂ ਦਾ ਛਿੜਕਾਅ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ ਹੈ ਕਿ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਕੋਈ ਬਿਮਾਰੀ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇਸ ‘ਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕਿਸਮ ਦੀ ਉੱਲੀਨਾਸ਼ਕ ਦਾ ਛਿੜਕਾਅ ਕਰਨਾ ਪੈਸੇ ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਬਰਬਾਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਖੇਤੀ ਦੀ ਲਾਗਤ ਵਧਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਰਸਾਇਣਾਂ ਦੀ ਬੇਲੋੜੀ ਵਰਤੋਂ ਵਾਤਾਵਰਣ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਲਈ ਵੀ ਨੁਕਸਾਨਦੇਹ ਹੈ।

ਕਿਸਾਨਾਂ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸਲਾਹ

ਮਾਹਿਰਾਂ ਨੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਨੁਕਤੇ ਅਪਣਾਉਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਹੈ:

• ਲੋੜ ਅਨੁਸਾਰ ਸਿੰਚਾਈ: ਵਧਦੇ ਤਾਪਮਾਨ ਅਤੇ ਗਰਮੀ ਦੀ ਲਹਿਰ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਫ਼ਸਲ ਨੂੰ ਲੋੜ ਅਨੁਸਾਰ ਪਾਣੀ ਦਿੰਦੇ ਰਹੋ।

• ਪੋਟਾਸ਼ੀਅਮ ਨਾਈਟ੍ਰੇਟ ਦਾ ਛਿੜਕਾਅ: ਗਰਮੀ ਤੋਂ ਬਚਾਅ ਅਤੇ ਵਧੀਆ ਝਾੜ ਲਈ, PAU ਵੱਲੋਂ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ ਕੀਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਪੋਟਾਸ਼ੀਅਮ ਨਾਈਟ੍ਰੇਟ ਦਾ ਛਿੜਕਾਅ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਕਿ ਉਹ ਅਫ਼ਵਾਹਾਂ ਜਾਂ ਕੀਟਨਾਸ਼ਕ ਵੇਚਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਸਲਾਹ ‘ਤੇ ਗ਼ਲਤ ਦਵਾਈਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾ ਕਰਨ। ਜੇਕਰ ਖੇਤ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਅਸਾਧਾਰਨ ਲੱਛਣ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਤੁਰੰਤ ਆਪਣੇ ਨੇੜਲੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦਫ਼ਤਰ ਜਾਂ PAU ਦੇ ਮਾਹਿਰਾਂ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕਰਨ। ਯਾਦ ਰੱਖੋ, ਸਹੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹੀ ਖੇਤੀ ਖ਼ਰਚੇ ਘਟਾਉਣ ਅਤੇ ਮੁਨਾਫ਼ਾ ਵਧਾਉਣ ਦੀ ਕੁੰਜੀ ਹੈ।