PAU ਵਲੋਂ ਜੈਵਿਕ, ਕੁਦਰਤੀ ਅਤੇ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਖੇਤੀ ‘ਤੇ 5-ਰੋਜ਼ਾ ਸਿਖਲਾਈ ਕੈਂਪ

ਆਧੁਨਿਕ ਖੇਤੀ ਰੁਝਾਨਾਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਨਾਲ, ਪੰਜਾਬ ਐਗਰੀਕਲਚਰਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ (PAU) ਦੇ ਪਸਾਰ ਸਿੱਖਿਆ ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਲਾ ਅਧੀਨ ਸਕਿੱਲ ਡਿਵੈਲਪਮੈਂਟ ਸੈਂਟਰ (Skill Development Centre) ਵਲੋਂ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਅਤੇ ਕਿਸਾਨ ਔਰਤਾਂ ਲਈ “ਜੈਵਿਕ, ਕੁਦਰਤੀ ਖੇਤੀ ਅਤੇ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਖੇਤੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ” ‘ਤੇ ਪੰਜ-ਰੋਜ਼ਾ ਸਿਖਲਾਈ ਕੋਰਸ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਹ ਕੋਰਸ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਪਸਾਰ ਸਿੱਖਿਆ ਡਾ. ਮੱਖਣ ਸਿੰਘ ਭੁੱਲਰ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਕਰਵਾਇਆ ਗਿਆ।

ਸਿਖਲਾਈ ਦਾ ਮੁੱਖ ਉਦੇਸ਼ 

ਕੋਰਸ ਬਾਰੇ ਵਿਸਥਾਰਪੂਰਵਕ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ, ਸਕਿੱਲ ਡਿਵੈਲਪਮੈਂਟ ਦੀ ਐਸੋਸੀਏਟ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਡਾ. ਰੂਪਿੰਦਰ ਕੌਰ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਇਹ ਸਿਖਲਾਈ ਕੋਰਸ 20 ਤੋਂ 24 ਜੁਲਾਈ ਤੱਕ ਕਰਵਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਕੋਰਸ ਵਿੱਚ 25 ਸਿਖਿਆਰਥੀਆਂ ਨੇ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਸਿਖਲਾਈ ਦਾ ਮੁੱਖ ਉਦੇਸ਼ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਜੈਵਿਕ ਖੇਤੀ ਦੇ ਤਰੀਕਿਆਂ ਬਾਰੇ ਸਿਖਲਾਈ ਦੇਣਾ ਸੀ ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਕੀਟਨਾਸ਼ਕਾਂ ਦੇ ਨੁਕਸਾਨਦੇਹ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਤੋਂ ਬਚ ਸਕਣ। ਕੋਰਸ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜੈਵਿਕ ਖਾਦ ਅਤੇ ਵਰਮੀਕੰਪੋਸਟ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਨੂੰ ਪੂਰਕ ਕਿੱਤਿਆਂ ਵਜੋਂ ਅਪਣਾਉਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਨਾ ਵੀ ਸੀ। ਕੋਰਸ ਕੋਆਰਡੀਨੇਟਰ ਡਾ. ਕੁਲਵੀਰ ਕੌਰ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਮਾਹਿਰਾਂ ਨੇ ਸਿਖਿਆਰਥੀਆਂ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਤਜ਼ਰਬੇ ਅਤੇ ਅਹਿਮ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸਾਂਝੀ ਕੀਤੀ।

ਜੈਵਿਕ ਪ੍ਰਮਾਣੀਕਰਨ ਅਤੇ ਮਿਆਰ

ਇਸ ਮੌਕੇ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਓਰਗੈਨਿਕ ਫਾਰਮਿੰਗ ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਡਾ. ਸੋਹਣ ਸਿੰਘ ਵਾਲੀਆ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਕੁਦਰਤੀ ਖੇਤੀ ਦੇ ਭਵਿੱਖ, ਜੈਵਿਕ ਮਿਆਰਾਂ ਅਤੇ ਸਰਟੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਸਹੀ ਸਰਟੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਨਾਲ, ਕਿਸਾਨ ਵੱਡੀਆਂ ਮੰਡੀਆਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਉਪਜ ਨੂੰ ਵਧੀਆ ਭਾਅ ‘ਤੇ ਵੇਚ ਕੇ ਚੰਗੀ ਆਮਦਨ ਕਮਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਚੰਗੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਭਿਆਸਾਂ ਰਾਹੀਂ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਜੈਵਿਕ ਫ਼ਾਰਮਾਂ ਅਤੇ ਫ਼ਸਲੀ ਉਤਪਾਦਨ ‘ਤੇ ਚਾਨਣਾ ਪਾਇਆ। ਕੋਰਸ ਦੇ ਤਕਨੀਕੀ ਕੋਆਰਡੀਨੇਟਰ ਡਾ. ਅਮਨਦੀਪ ਸਿੰਘ ਸਿੱਧੂ ਨੇ ਕੁਦਰਤੀ ਖੇਤੀ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਬਾਰੇ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸਿਆ।

ਮਾਹਿਰਾਂ ਵਲੋਂ ਤਕਨੀਕੀ ਜਾਣਕਾਰੀ

ਕੋਰਸ ਦੌਰਾਨ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਿਸ਼ਾ ਮਾਹਿਰਾਂ ਨੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ:

• ਖਾਦ ਅਤੇ ਫ਼ਲ: ਡਾ. ਨੀਰਜ ਰਾਣੀ ਨੇ ਵਰਮੀਕੰਪੋਸਟ, ਡਾ. ਕੁਲਦੀਪ ਸਿੰਘ ਭੁੱਲਰ ਨੇ ਫ਼ਲਦਾਰ ਪੌਦਿਆਂ ਦੀ ਜੈਵਿਕ ਕਾਸ਼ਤ ਅਤੇ ਡਾ. ਗੁਲਾਬ ਪਾਂਡਵ ਨੇ ਜੈਵਿਕ ਖਾਦਾਂ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ।

• ਬੀਮਾਰੀ ਅਤੇ ਕੀਟ ਪ੍ਰਬੰਧਨ: ਡਾ. ਸੁਭਾਸ਼ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕੀਟ ਪ੍ਰਬੰਧਨ, ਡਾ. ਅਜੇ ਕੁਮਾਰ ਚੌਧਰੀ ਨੇ ਬੀਮਾਰੀਆਂ ਦੀ ਰੋਕਥਾਮ, ਡਾ. ਤਰੁਨਦੀਪ ਕੌਰ ਨੇ ਨਦੀਨ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਅਤੇ ਡਾ. ਸੁਧੇਂਦੂ ਸ਼ਰਮਾ ਅਤੇ ਡਾ. ਪੀ.ਐਸ. ਸ਼ੇਰਾ ਨੇ ਬਾਇਓ-ਏਜੰਟਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਬਾਰੇ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ।

• ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਅੰਤਰ-ਫ਼ਸਲੀ: ਡਾ. ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਮਿਨਹਾਸ ਨੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਸੁਚੱਜੀ ਵਰਤੋਂ, ਜਦਕਿ ਡਾ. ਜਗਮੋਹਨ ਕੌਰ ਅਤੇ ਡਾ. ਵਜਿੰਦਰ ਪਾਲ ਕਾਲੜਾ ਨੇ ਅੰਤਰ-ਫ਼ਸਲੀ ਰਾਹੀਂ ਛੋਟੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ ਆਮਦਨ ਵਧਾਉਣ ‘ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ।

• ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਮੰਡੀਕਰਨ: ਡਾ. ਮਨੀਸ਼ਾ ਠਾਕੁਰ ਨੇ ਛੱਤਾਂ ‘ਤੇ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਦੀ ਕਾਸ਼ਤ, ਡਾ. ਚਰਨਜੀਤ ਕੌਰ ਨੇ ਭੋਜਨ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਅਤੇ ਡਾ. ਖੁਸ਼ਦੀਪ ਧਾਰਨੀ ਨੇ ਜੈਵਿਕ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੇ ਸੁਚੱਜੇ ਮੰਡੀਕਰਨ ਤੇ ਲਾਹੇਵੰਦ ਵਿਕਰੀ ਦੇ ਤਰੀਕੇ ਸਾਂਝੇ ਕੀਤੇ।

ਪ੍ਰੈਕਟੀਕਲ ਦੌਰਾ 

ਕੋਰਸ ਕੋਆਰਡੀਨੇਟਰ ਡਾ. ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਕਪਿਲਾ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਸਿਖਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਓਰਗੈਨਿਕ ਫਾਰਮਿੰਗ ਰਿਸਰਚ ਫ਼ਾਰਮ, ਵਰਮੀਕੰਪੋਸਟ ਯੂਨਿਟ ਅਤੇ ਪ੍ਰਯੋਗੀ ਖੇਤਾਂ ਦਾ ਵਿਦਿਅਕ ਦੌਰਾ ਵੀ ਕਰਵਾਇਆ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵਿਹਾਰਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਕਨੀਕਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ ਅਤੇ ਸਮਝਿਆ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਕੰਵਲਜੀਤ ਕੌਰ ਨੇ ਸਾਰੇ ਮਾਹਿਰਾਂ ਅਤੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦਾ ਧੰਨਵਾਦ ਕਰਦਿਆਂ, ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਅਮਲੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ। ਸਿਖਿਆਰਥੀਆਂ ਨੇ ਵੀ ਇਸ ਕੈਂਪ ਨੂੰ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਿੱਚ ਨਵੇਂ ਸੁਧਾਰ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਸਾਰਥਕ ਕਦਮ ਦੱਸਿਆ।