ਪੰਜਾਬ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ (PAU), ਲੁਧਿਆਣਾ ਅਤੇ ਸੀ.ਆਈ.ਆਈ. (CII) ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ, ਗੁਰੂਗ੍ਰਾਮ ਦੇ ਸਾਂਝੇ ਯਤਨਾਂ ਸਦਕਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਰੂਪਨਗਰ ਦੇ ਪਿੰਡ ਡੂਮਛੇੜੀ ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼
ਪੰਜਾਬ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ (PAU), ਲੁਧਿਆਣਾ ਅਤੇ ਸੀ.ਆਈ.ਆਈ. (CII) ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ, ਗੁਰੂਗ੍ਰਾਮ ਦੇ ਸਾਂਝੇ ਯਤਨਾਂ ਸਦਕਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਰੂਪਨਗਰ ਦੇ ਪਿੰਡ ਡੂਮਛੇੜੀ ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ‘ਖੇਤ ਦਿਵਸ’ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦਾ ਮੁੱਖ ਉਦੇਸ਼ ਝੋਨੇ ਦੀ ਪਰਾਲੀ ਦੇ ਸੁਚੱਜੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਅਤੇ ਕਣਕ ਦੀ ਬਿਜਾਈ ਲਈ PAU ਵੱਲੋਂ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਇੱਕ ਨਵੀਨਤਮ ਤਕਨੀਕ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨਾ ਸੀ। ਇਹ ਤਕਨੀਕ ਜਿੱਥੇ ਪਰਾਲੀ ਨੂੰ ਅੱਗ ਲਗਾਉਣ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਹੀ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਅਤੇ ਖਰਚੇ ਦੀ ਵੀ ਵੱਡੀ ਬਚਤ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਕੀ ਹੈ “000” ਤਕਨੀਕ?
ਇਸ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੌਰਾਨ PAU ਦੇ ਮਾਹਿਰਾਂ ਨੇ ‘000’ (ਟ੍ਰਿਪਲ ਜ਼ੀਰੋ) ਤਕਨੀਕ ਬਾਰੇ ਵਿਸਥਾਰਪੂਰਵਕ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ। ਸੀਨੀਅਰ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਿਗਿਆਨੀ ਡਾ. ਜਸਵੀਰ ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ ਨੇ ਇਸ ਦਾ ਅਰਥ ਸਮਝਾਉਂਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ‘ਜ਼ੀਰੋ’ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਕਣਕ ਦੀ ਬਿਜਾਈ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵਾਧੂ ਮਸ਼ੀਨ ਜਾਂ ਡਰਿੱਲ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਦੂਜੀ ‘ਜ਼ੀਰੋ’ ਖੇਤ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਵਾਹੇ ਬਿਜਾਈ ਕਰਨ ਯਾਨੀ ‘ਜ਼ੀਰੋ ਟਿਲੇਜ’ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਤੀਜੀ ‘ਜ਼ੀਰੋ’ ਦਾ ਭਾਵ ਹੈ ਕਿ ਝੋਨੇ ਦੀ ਕਟਾਈ ਅਤੇ ਕਣਕ ਦੀ ਬਿਜਾਈ ਵਿਚਕਾਰ ‘ਜ਼ੀਰੋ ਟਾਈਮ ਗੈਪ’ ਹੋਣਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਦੇਰੀ ਦੇ ਉਸੇ ਦਿਨ ਬਿਜਾਈ ਸੰਭਵ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਤਕਨੀਕ ਦੀ ਕਾਰਜਵਿਧੀ
ਇਸ ਤਕਨੀਕ ਵਿੱਚ ਕੰਬਾਈਨ ਹਾਰਵੈਸਟਰ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਕਣਕ ਬੀਜਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅਟੈਚਮੈਂਟ (ਯੰਤਰ) ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕੰਬਾਈਨ ਝੋਨੇ ਦੀ ਕਟਾਈ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਕਣਕ ਦਾ ਬੀਜ ਅਤੇ ਖਾਦ ਜ਼ਮੀਨ ਦੀ ਸਤਹ ‘ਤੇ ਪੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਕਟਾਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਝੋਨੇ ਦੀ ਪਰਾਲੀ (ਮਲਚ) ਉਸ ਬੀਜ ਦੇ ਉੱਪਰ ਵਿਛ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ ਖੇਤ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਕਣਕ ਦਾ ਬੀਜ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਜੰਮ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
ਮਾਹਿਰਾਂ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਅਤੇ ਸਥਾਈ ਖੇਤੀ
PAU ਦੇ ਪਸਾਰ ਸਿੱਖਿਆ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਡਾ. ਐਮ.ਐਸ. ਭੁੱਲਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਲਗਾਤਾਰ ਅਜਿਹੀਆਂ ਤਕਨੀਕਾਂ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ ਜੋ ਕਿਸਾਨ-ਪੱਖੀ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਕਿਫ਼ਾਇਤੀ ਵੀ ਹੋਣ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅੱਗੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਤਕਨੀਕਾਂ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਅਤੇ ਟਿਕਾਊ ਖੇਤੀ ਲਈ ਬਹੁਤ ਅਹਿਮ ਹੈ। ਸੀ.ਆਈ.ਆਈ. ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਦੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਲੀਡ ਚੰਦਰ ਕਾਂਤ ਪ੍ਰਧਾਨ ਨੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ ਕਿ ਉਹ ਪਰਾਲੀ ਸਾੜਨ ਦੀ ਬਜਾਏ ਇਨ੍ਹਾਂ ਆਧੁਨਿਕ ਤਕਨੀਕਾਂ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਣ। ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਮੁਖੀ ਡਾ. ਹਰੀ ਰਾਮ ਨੇ ਕਣਕ ਦੀ ਕਾਸ਼ਤ ਵਿੱਚ ਵਧਦੇ ਤਾਪਮਾਨ ਦੀਆਂ ਮੌਜੂਦਾ ਸਥਿਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਿੰਚਾਈ ਅਤੇ ਤੱਤ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਬਾਰੇ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ।
ਕਿਸਾਨਾਂ ਦਾ ਉਤਸ਼ਾਹ
ਮੇਲੇ ਦੌਰਾਨ ਕਿਸਾਨਾਂ ਅਤੇ ਮਸ਼ੀਨ ਚਾਲਕਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਤਜ਼ਰਬੇ ਸਾਂਝੇ ਕੀਤੇ। ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਲੇਬਰ (ਮਜ਼ਦੂਰੀ) ਦਾ ਖ਼ਰਚਾ ਘਟਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਣਕ ਦੀ ਫ਼ਸਲ ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਉੱਗਦੀ ਹੈ। ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੌਰਾਨ ਇਸ ਤਕਨੀਕ ਦਾ ਲਾਈਵ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਵੀ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅਗਾਂਹਵਧੂ ਕਿਸਾਨਾਂ ਤੇ ਮਸ਼ੀਨ ਨਿਰਮਾਤਾਵਾਂ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਰੂਪਨਗਰ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਇਹ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਸਾਬਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਵਿਗਿਆਨਕ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਖੇਤੀ ਕਰਕੇ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਵਾਤਾਵਰਣ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਤੋਂ ਬਚਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਖੇਤੀ ਲਾਗਤਾਂ ਘਟਾ ਕੇ ਮੁਨਾਫ਼ਾ ਵੀ ਵਧਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਕ੍ਰਿਸ਼ੀ ਵਿਗਿਆਨ ਕੇਂਦਰ (KVK) ਰੋਪੜ ਅਤੇ ਫਤਹਿਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਦੀਆਂ ਟੀਮਾਂ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਇਹ ਸਮਾਗਮ ਕਿਸਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਨਵਾਂ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਫ਼ਲ ਰਿਹਾ ਹੈ।
COMMENTS