PAU ‘ਚ Gene Bank ਸਹੂਲਤ ਸ਼ੁਰੂ: ਦਹਾਕਿਆਂ ਦੀ ਖੋਜ ਅਤੇ ਕੀਮਤੀ ਬੀਜਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲੇਗੀ ਨਵੀਂ ਜ਼ਿੰਦਗੀ

ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਦਿਸ਼ਾ ਦੇਣ ਅਤੇ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਲਈ ਫ਼ਸਲਾਂ ਦੀਆਂ ਉੱਨਤ ਕਿਸਮਾਂ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਣ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਐਗਰੀਕਲਚਰਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ (PAU), ਲੁਧਿਆਣਾ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ‘ਗੁਰਦੇਵ ਸਿੰਘ ਖੁਸ਼ ਜੈਨੇਟਿਕਸ ਸੰਸਥਾਨ’ ਵਿਖੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਜੀਨ ਬੈਂਕ (Gene Bank) ਸਹੂਲਤ ਹੁਣ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਫ਼ਸਲਾਂ ਦੇ ਬੀਜਾਂ ਦੇ ਭੰਡਾਰਨ ਲਈ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਇਹ ਬੈਂਕ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ ਦੀ ਖੋਜ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਣ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੀਲ ਪੱਥਰ ਸਾਬਤ ਹੋਵੇਗਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸੂਬੇ ਦੇ ਕੀਮਤੀ ਜਰਮਪਲਾਜ਼ਮ ਅਤੇ ਜੈਨੇਟਿਕਸ ਸਮੱਗਰੀ ਨੂੰ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਨਵੀਂ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਮਿਲੇਗੀ।

ਜਰਮਪਲਾਜ਼ਮ ਅਤੇ ਜੈਨੇਟਿਕਸ ਸਮੱਗਰੀ ਦੀ ਸੰਭਾਲ

ਇਸ ਨਵੇਂ Gene Bank ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਨਾਲ ਹੁਣ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵੱਲੋਂ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਕਈ ਰਵਾਇਤੀ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਫ਼ਸਲਾਂ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਬੀਜਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਿਆ ਜਾ ਸਕੇਗਾ। ਇਸ ਦੇ ਤਹਿਤ ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ ‘ਤੇ, ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਮਿਹਨਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਬਰੀਡਿੰਗ ਲਾਈਨਾਂ, ਜੈਨੇਟਿਕਸ ਸਮੱਗਰੀ ਅਤੇ ਪੀ.ਏ.ਯੂ. ਦੇ ਬਹੁਤ ਕੀਮਤੀ ਜਰਮਪਲਾਜ਼ਮ (Germplasm) ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। 

ਇਸ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਖ਼ਾਸੀਅਤ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਬੈਂਕ ਵਿੱਚ ਨਿਯਮਤ ਅਤੇ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਤਾਪਮਾਨ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਬੀਜਾਂ ਦੇ ਨਮੂਨਿਆਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਲੋੜੀਂਦੀਆਂ ਹਾਲਤਾਂ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਜਿਊਂਦਾ ਰੱਖਣ ਦੀਆਂ ਆਧੁਨਿਕ ਸਹੂਲਤਾਂ ਮੌਜੂਦ ਹਨ। ਇਸ ਵੇਲੇ, ਇਸ ਨਵੀਂ ਸਹੂਲਤ ਰਾਹੀਂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਿਭਾਗਾਂ ਵੱਲੋਂ 900 ਤੋਂ ਵੱਧ ਉੱਨਤ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਸਮੱਗਰੀ ਨੂੰ ਇੱਕੋ ਛੱਤ ਹੇਠ ਸੰਭਾਲਣ ਦਾ ਕਾਰਜ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

ਭਵਿੱਖ ਦੀਆਂ ਖੋਜਾਂ ਲਈ ਰਾਹ ਹੋਵੇਗਾ ਪੱਧਰਾ 

ਇਸ ਸਹੂਲਤ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕਰਦਿਆਂ ਪੀ.ਏ.ਯੂ. ਦੇ ਵਾਈਸ ਚਾਂਸਲਰ ਡਾ. ਸਤਬੀਰ ਸਿੰਘ ਗੋਸਲ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਇਹ Gene Bank ਸੂਬੇ ਦੀ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ। ਜ਼ਿਕਰਯੋਗ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅੱਗੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਸ ਜੀਨ ਬੈਂਕ ਰਾਹੀਂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਮਾਹਿਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਦਹਾਕਿਆਂ ਦੀ ਅਣਥੱਕ ਮਿਹਨਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਜੈਨੇਟਿਕਸ ਸਮੱਗਰੀ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਚਾਇਆ ਜਾ ਸਕੇਗਾ। 

ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸਹੂਲਤ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਜਲਵਾਯੂ ਪਰਿਵਰਤਨ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਅਤੇ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਨਾਲ ਲੜਨ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਨਵੀਆਂ ਫ਼ਸਲਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਲਈ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦਾ ਰਾਹ ਪੱਧਰਾ ਕਰੇਗੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਲਗਾਤਾਰ ਉੱਨਤ ਬੀਜ ਮਿਲਦੇ ਰਹਿਣਗੇ ਅਤੇ ਸੂਬੇ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਖੇਤਰ ਦੀ ਤਰੱਕੀ ਨੂੰ ਵੀ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਅਤੇ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਦਿਸ਼ਾ ਮਿਲੇਗੀ।

ਸਮੇਂ ਦੀ ਮੰਗ ਅਤੇ ਨਵੀਨਤਮ ਤਕਨੀਕ

ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਖੋਜ ਡਾ. ਅਜਮੇਰ ਸਿੰਘ ਢੱਟ ਨੇ ਇਸ ਤਕਨੀਕ ਨੂੰ ਨਵੀਨਤਮ ਅਤੇ ਪ੍ਰਜਣਨ (Breeding) ਸਮੱਗਰੀ ਦੀ ਸਾਂਭ-ਸੰਭਾਲ ਲਈ ਬੇਹੱਦ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕਦਮ ਦੱਸਿਆ ਹੈ। ਨਾਲ ਹੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜ਼ੋਰ ਦੇ ਕੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਅਜਿਹੀਆਂ ਹਾਈ-ਟੈਕ ਸਹੂਲਤਾਂ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਬਦਲਦੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਮੰਗਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਫ਼ਸਲਾਂ ‘ਤੇ ਨਿਰੰਤਰ ਖੋਜ ਲਈ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਰੱਖਿਅਕ ਸਾਬਤ ਹੋਣਗੀਆਂ।

ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ, ਡਾ. ਗੁਰਦੇਵ ਸਿੰਘ ਖੁਸ਼ ਜੈਨੇਟਿਕਸ ਸੰਸਥਾਨ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਡਾ. ਸਤਿੰਦਰ ਕੌਰ ਨੇ ਇਸ ਜੀਨ ਬੈਂਕ ਵਿੱਚ ਉਪਲਬਧ ਵਿਗਿਆਨਕ ਸਹੂਲਤਾਂ ਬਾਰੇ ਵਿਸਥਾਰਪੂਰਵਕ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸਾਂਝੀ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਬੈਂਕ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਟਿਕਾਊ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਲਈ ਇੱਕ ਰੀੜ੍ਹ ਦੀ ਹੱਡੀ ਵਾਂਗ ਕੰਮ ਕਰੇਗਾ, ਜੋ ਸਾਡੀ ਜੈਵਿਕ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖੇਗਾ।