ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦੇ ਡੂੰਘੇ ਹੋ ਰਹੇ ਸੰਕਟ ਦਰਮਿਆਨ ਫ਼ਸਲੀ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਇੱਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਸਫ਼ਲਤਾ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ ਹੈ। ਕਪੂਰਥਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਮੋਠਾਂਵਾਲ ਵਿਖੇ ਕਰਵਾਏ ਗਏ
ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦੇ ਡੂੰਘੇ ਹੋ ਰਹੇ ਸੰਕਟ ਦਰਮਿਆਨ ਫ਼ਸਲੀ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਇੱਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਸਫ਼ਲਤਾ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ ਹੈ। ਕਪੂਰਥਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਮੋਠਾਂਵਾਲ ਵਿਖੇ ਕਰਵਾਏ ਗਏ ‘ਵਾਢੀ ਦਿਵਸ’ ਨੇ ਸਾਬਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਬਸੰਤ ਰੁੱਤ ਦੀ ਮੂੰਗਫਲੀ (Spring Groundnut) ਪੰਜਾਬ ਲਈ ਇੱਕ ਟਿਕਾਊ, ਲਾਹੇਵੰਦ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਬਚਾਉਣ ਵਾਲੀ ਫ਼ਸਲ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ (PAU) ਦੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ੀ ਵਿਗਿਆਨ ਕੇਂਦਰ (KVK), ਕਪੂਰਥਲਾ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਹੇਠ, ਇੱਥੇ ਲਗਭਗ 15 ਪ੍ਰਗਤੀਸ਼ੀਲ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੇ ਲਗਭਗ 70 ਏਕੜ ਦੇ ਰਕਬੇ ਵਿੱਚ ਮੂੰਗਫਲੀ ਦੀ ਸਫ਼ਲਤਾਪੂਰਵਕ ਕਾਸ਼ਤ ਕਰਕੇ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਰਿਕਾਰਡ ਕਾਇਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਫ਼ਸਲ ਘੱਟ ਖ਼ਰਚੇ ਅਤੇ ਵੱਧ ਮੁਨਾਫ਼ੇ ਨਾਲ ਬਸੰਤ ਰੁੱਤ ਦੀ ਮੱਕੀ ਦੇ ਇੱਕ ਬਿਹਤਰ ਵਿਕਲਪ ਵਜੋਂ ਉੱਭਰੀ ਹੈ।
ਬਿਜਾਈ ਦਾ ਢੁਕਵਾਂ ਸਮਾਂ ਅਤੇ ਨਦੀਨ ਪ੍ਰਬੰਧਨ
ਕੇਵੀਕੇ ਕਪੂਰਥਲਾ ਦੇ ਸਹਾਇਕ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ (ਐਗਰੋਨੋਮੀ) ਡਾ. ਮਨਦੀਪ ਸਿੰਘ ਨੇ ਉਤਪਾਦਨ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਬਾਰੇ ਦੱਸਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਫਰਵਰੀ ਦਾ ਦੂਜਾ ਪੰਦਰਵਾੜਾ Spring Groundnut ਦੀ ਬਿਜਾਈ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਸਮਾਂ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਅਟੱਲ ਹਾਲਾਤਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੇ ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਮਾਰਚ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਹਫ਼ਤੇ ਬਿਜਾਈ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਪਰ ਇਸ ਦਾ ਫ਼ਸਲ ਦੇ ਝਾੜ ‘ਤੇ ਕੋਈ ਮਾੜਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਹੀਂ ਪਿਆ। ਨਦੀਨਾਂ ਦੀ ਰੋਕਥਾਮ ਲਈ, ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੇ ਬਿਜਾਈ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ ਸਟੌਮਪ (ਪੈਂਡੀਮੈਥਾਲਿਨ) ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ‘ਇਮਾਜ਼ੇਥਾਪਿਰ 10 SL’ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਨਦੀਨਾਂ ‘ਤੇ ਚੰਗਾ ਨਿਯੰਤਰਣ ਮਿਲਿਆ।
ਆਧੁਨਿਕ ਮਸ਼ੀਨਰੀ ਅਤੇ ਰਿਕਾਰਡ ਝਾੜ
ਡਾ. ਮਨਦੀਪ ਸਿੰਘ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਬੀਜ ਪਲਾਂਟਰਾਂ ਅਤੇ ਨਿਊਮੈਟਿਕ ਪਲਾਂਟਰਾਂ ਨਾਲ ਉੱਚੇ ਬੈੱਡਾਂ ‘ਤੇ ਬਿਜਾਈ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਲਈ, ਕੇਵੀਕੇ ਵੱਲੋਂ ਮੂੰਗਫਲੀ ਪੁੱਟਣ ਵਾਲੀਆਂ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾਈਆਂ ਗਈਆਂ, ਜਦਕਿ ਕੁਝ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੇ ਗਾਜਰ ਅਤੇ ਆਲੂ ਪੁੱਟਣ ਵਾਲੀਆਂ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ ਕਰਕੇ ਕਟਾਈ ਕੀਤੀ। ਮੂੰਗਫਲੀ ਦੀ ‘J-87’ ਕਿਸਮ ਲਗਭਗ 115 ਤੋਂ 120 ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪੱਕ ਗਈ। ਕਟਾਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਫ਼ਸਲ ਨੂੰ 3-4 ਦਿਨ ਧੁੱਪ ਵਿੱਚ ਸੁਕਾ ਕੇ ਕੇਵੀਕੇ ਦੀਆਂ ਥਰੈਸ਼ਿੰਗ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਨਾਲ ਦਾਣੇ ਵੱਖ ਕੀਤੇ ਗਏ। ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਮੂੰਗਫਲੀ ਦੇ ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਢੇਰ ਇਸ ਦੀ ਸਫ਼ਲਤਾ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਸਨ। ਇਸਦਾ ਔਸਤ ਝਾੜ 15 ਤੋਂ 17 ਕੁਇੰਟਲ ਪ੍ਰਤੀ ਏਕੜ ਰਿਹਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਖਿੜ ਗਏ।
ਪਾਣੀ ਦੀ ਬੱਚਤ ਅਤੇ ਜ਼ਮੀਨ ਦੀ ਸਿਹਤ
ਕੇਵੀਕੇ ਕਪੂਰਥਲਾ ਦੇ ਇੰਚਾਰਜ ਡਾ. ਹਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਇਸ ਕਾਮਯਾਬੀ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਸਾਲ 2024 ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈਆਂ ਸਿਖਲਾਈਆਂ ਅਤੇ ਖੇਤਰੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀਆਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਗਾਂਹਵਧੂ ਕਿਸਾਨ ਜਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਦੀ ਮਿਸਾਲ ਦਿੱਤੀ, ਜਿਸ ਨੇ 26 ਏਕੜ ਵਿੱਚ Spring Groundnut ਦੀ ਖੇਤੀ ਕਰਕੇ ਇਸ ਦੀ ਆਰਥਿਕ ਵਿਹਾਰਕਤਾ ਨੂੰ ਸਾਬਤ ਕੀਤਾ। ਡਾ. ਸਿੰਘ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਮੂੰਗਫਲੀ ਇੱਕ ਫ਼ਲੀਦਾਰ ਫ਼ਸਲ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਜੜ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨੋਡਿਊਲਾਂ ਰਾਹੀਂ ਵਾਯੂਮੰਡਲੀ ਨਾਈਟ੍ਰੋਜਨ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਅਗਲੀ ਫ਼ਸਲ ਵਿੱਚ ਡੇਢ ਬੋਰੀ ਯੂਰੀਆ ਦੀ ਬੱਚਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਇਹ ਫ਼ਸਲ ਬਸੰਤ ਰੁੱਤ ਦੀ ਮੱਕੀ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਪ੍ਰਤੀ ਏਕੜ ਲਗਭਗ 65 ਤੋਂ 70 ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ ਸਿੰਚਾਈ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਬੱਚਤ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਕਪੂਰਥਲਾ ਦੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦਾ ਇਹ ਤਜ਼ਰਬਾ ਪੂਰੇ ਪੰਜਾਬ ਲਈ ਇੱਕ ਮਿਸਾਲ ਹੈ। ਇਸ ਸਮਾਰੋਹ ਨੇ ਕਪੂਰਥਲਾ ਨੂੰ ਟਿਕਾਊ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਪਰਿਵਰਤਨ ਲਈ ਇੱਕ ਮਾਡਲ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਜੋਂ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਫ਼ਲਤਾ ਪੀਏਯੂ ਦੀ ਜਲਵਾਯੂ-ਲਚਕੀਲੀ, ਸਰੋਤ-ਕੁਸ਼ਲ ਅਤੇ ਕਿਸਾਨ-ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਖੇਤੀ ਲਈ ਵਚਨਬੱਧਤਾ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਖ਼ੁਸ਼ਹਾਲੀ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਣ ਵਿੱਚ ਮੀਲ ਦਾ ਪੱਥਰ ਹੋਵੇਗੀ।
COMMENTS