Groundnut Cultivation: ਕਪਾਹ ਅਤੇ ਝੋਨੇ ਦਾ ਵਿਕਲਪ ਬਣੀ ਮੂੰਗਫਲੀ, ਬਠਿੰਡਾ ਦੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ ਨਵੀਂ ਉਮੀਦ

ਪਿਛਲੇ ਚਾਰ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਨਰਮੇ (ਕਪਾਹ) ਦੀ ਫ਼ਸਲ ਲਗਾਤਾਰ ਅਸਫ਼ਲ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਭਾਰੀ ਨੁਕਸਾਨ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰ ਰਹੇ ਬਠਿੰਡਾ ਦੇ ਦੋ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਬਲਾਕਾਂ ਦੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੇ ਹੁਣ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਰਾਹ ਚੁਣਿਆ ਹੈ। ਕਿਸਾਨ ਹੁਣ ਸਾਉਣੀ ਦੀ ਫ਼ਸਲ ਦੇ ਵਿਕਲਪ ਵਜੋਂ ਮੂੰਗਫਲੀ ਦੀ ਖੇਤੀ (Groundnut Cultivation) ਨੂੰ ਅਪਣਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਰਾਜ ਦੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਝੋਨਾ ਉਗਾਉਣ ਵਾਲੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੇ ਵੀ ਪਾਣੀ ਦੀ ਬੱਚਤ ਲਈ ਇਸ ਨੂੰ ਛੋਟੇ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਬੀਜਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਜ਼ਮੀਨ ਹੇਠਲੇ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਬਚਾਇਆ ਜਾ ਸਕੇ।

ਘੱਟ ਲਾਗਤ ਅਤੇ ਵੱਧ ਮੁਨਾਫ਼ਾ

ਮਾਹਿਰਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇੱਕ ਏਕੜ ਲਈ ਲਗਭਗ 30 ਕਿੱਲੋ ਮੂੰਗਫਲੀ ਦੇ ਬੀਜ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਫ਼ਸਲ ਨੂੰ ਪੂਰੇ ਸੀਜ਼ਨ ਦੌਰਾਨ ਸਿਰਫ਼ 3 ਤੋਂ 4 ਸਿੰਚਾਈ ਚੱਕਰਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਨਰਮੇ ਨੂੰ 10 ਤੋਂ 14 ਅਤੇ ਝੋਨੇ ਨੂੰ 25 ਤੋਂ 30 ਪਾਣੀ ਲਗਾਉਣੇ ਪੈਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਮੂੰਗਫਲੀ ਦੀ ਫ਼ਸਲ 105 ਤੋਂ 120 ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਤਿਆਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਨਰਮੇ ਨੂੰ 180 ਦਿਨ ਅਤੇ ਝੋਨਾ 140 ਦਿਨ ਲੱਗਦੇ ਹਨ।

ਮੂੰਗਫਲੀ ਦੀ ਫ਼ਸਲ ਦੀ ਔਸਤ ਪੈਦਾਵਾਰ 7 ਤੋਂ 10 ਕੁਇੰਟਲ ਪ੍ਰਤੀ ਏਕੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਬਿਜਾਈ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਪੁੱਟਣ ਤੱਕ ਪ੍ਰਤੀ ਏਕੜ ਲਾਗਤ ਲਗਭਗ 8,000 ਰੁਪਏ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਇਸ ਤੋਂ 20,000 ਰੁਪਏ ਤੱਕ ਦੀ ਕਮਾਈ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਲਾਗਤ ਨਾਲੋਂ ਲਗਭਗ 2.5 ਗੁਣਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ ਜੇਬ ‘ਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਬੋਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦੀ।

ਨਰਮੇ ਦੀ ਮਾਰ ਤੋਂ ਬਚਾਅ 

ਦਿੱਖ ਪਿੰਡ ਦੇ ਕਿਸਾਨ ਕੇਵਲ ਸਿੰਘ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ 2022 ਤੋਂ ਗੁਲਾਬੀ ਸੁੰਡੀ, ਚਿੱਟੀ ਮੱਖੀ ਅਤੇ ਖ਼ਰਾਬ ਮੌਸਮ ਕਰਕੇ ਨਰਮੇ ਦੀ ਪੈਦਾਵਾਰ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਗਈ ਹੈ। ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗੁਆਰ (ਗੁਆਰਾ) ਬੀਜਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਮੰਡੀਕਰਨ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਕਾਰਨ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਵਾਰ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਿਭਾਗ ਦੀ ਸਲਾਹ ‘ਤੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ Groundnut Cultivation ਕੀਤੀ ਹੈ, ਜੋ ਅਰਧ-ਸੁੱਕੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਵਿਕਲਪ ਹੈ ਅਤੇ ਘੱਟ ਖ਼ਰਚੇ ਵਿੱਚ ਚੰਗੀ ਆਮਦਨ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।

PAU ਦੀ ਪਹਿਲਕਦਮੀ ਅਤੇ ‘G40’ ਬੀਜ

ਬਠਿੰਡਾ ਦੀ ਮੁੱਖ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਫ਼ਸਰ ਹਰਪ੍ਰੀਤ ਕੌਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਪਹਿਲ ਪੰਜਾਬ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ (PAU), ਲੁਧਿਆਣਾ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ‘G40’ ਕਿਸਮ ਦਾ ਬੀਜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਦੱਖਣੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਅਰਧ-ਸੁੱਕੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਲਈ ਢੁੱਕਵਾਂ ਹੈ। ਜ਼ਿਕਰਯੋਗ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅੱਗੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮੂੰਗਫਲੀ ਵਿੱਚ ਝੋਨੇ ਅਤੇ ਨਰਮੇ ਵਰਗੀਆਂ ਫ਼ਸਲਾਂ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਦੀ ਵੱਡੀ ਸਮਰੱਥਾ ਹੈ।

ਪਾਣੀ ਦੀ ਬੱਚਤ ਅਤੇ ਮੰਡੀਕਰਨ ਦੀ ਮੰਗ

ਇੱਕ ਹੋਰ ਕਿਸਾਨ ਹਰਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਝੋਨਾ ਮੂੰਗਫਲੀ ਨਾਲੋਂ 10 ਗੁਣਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪਾਣੀ ਮੰਗਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਰਕਾਰ ਤੋਂ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਕਿ ਮੂੰਗਫਲੀ ਦੀ ਸਰਕਾਰੀ ਖ਼ਰੀਦ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਈ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਜੋ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਸਥਾਨਕ ਵਪਾਰੀਆਂ ‘ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਨਾ ਰਹਿਣਾ ਪਵੇ। ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਕੁੱਤੀਵਾਲ ਖੁਰਦ ਦੇ ਕਿਸਾਨ ਗੁਰਬਾਜ਼ ਸਿੰਘ ਨੇ 2 ਏਕੜ ‘ਚ ਮੂੰਗਫਲੀ ਬੀਜ ਕੇ 7 ਕੁਇੰਟਲ ਝਾੜ ਲਿਆ ਸੀ ਅਤੇ 22,000 ਰੁਪਏ ਕਮਾਏ ਸਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਇਸ ਵਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 3.5 ਏਕੜ ‘ਚ ਖੇਤੀ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਫ਼ਸਲ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਡਿੱਗਦੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਪੱਧਰ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਕਿਸਾਨਾਂ ਲਈ ਵਰਦਾਨ ਸਾਬਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।