ਸ. ਸੁਖਦੇਵ ਸਿੰਘ: ਬੰਜਰ ਜ਼ਮੀਨ ਤੋਂ ਸਫ਼ਲ ਕਿਸਾਨੀ ਤੱਕ ਦਾ ਸਫ਼ਰ

ਸ. ਸੁਖਦੇਵ ਸਿੰਘ (60), ਕਪੂਰਥਲਾ ਦੇ ਪਿੰਡ ਭੁੱਲਰ ਬੇਟ ਦੇ ਵਸਨੀਕ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਖੇਤੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਮਿਲੀ ਬੰਜਰ ਤੇ ਖਾਰੀ ਜ਼ਮੀਨ ਦੀ ਉਪਜ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜਿਪਸਮ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਜ਼ਮੀਨ ਸੁਧਾਰੀ ਅਤੇ ਰਵਾਇਤੀ ਝੋਨਾ-ਕਣਕ ਚੱਕਰ ਛੱਡ ਕੇ ਗੰਨਾ, ਆਲੂ, ਸਰ੍ਹੋਂ ਆਦਿ ਵਰਗੀਆਂ ਫ਼ਸਲਾਂ ਦੀ ਕਾਸ਼ਤ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। ਸਖ਼ਤ ਮਿਹਨਤ ਸਦਕਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਮਦਨ ਵਧਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈ। ਅੱਜ ਉਹ 74 ਏਕੜ ਜ਼ਮੀਨ ‘ਤੇ ਵਿਭਿੰਨ ਫ਼ਸਲਾਂ ਉਗਾਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਗਰੀਬੀ ਤੋਂ ਅਮੀਰੀ ਤੱਕ ਦੀ ਮਿਸਾਲ ਬਣ ਗਏ ਹਨ।

ਜ਼ਿਕਰਯੋਗ ਹੈ ਕਿ ਸ. ਸੁਖਦੇਵ ਸਿੰਘ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਐਗਰੀਕਲਚਰਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ PAU, ਲੁਧਿਆਣਾ ਦੇ ਐਕਸਟੈਂਸ਼ਨ ਸੈਂਟਰਾਂ ਅਤੇ FASC, ਕਪੂਰਥਲਾ ਤੋਂ ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੁਧਰੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀ ਕਾਸ਼ਤ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਣਕ, ਮੱਕੀ, ਝੋਨਾ ਅਤੇ ਗੰਨੇ ਦੀ ਪੈਦਾਵਾਰ ਕਈ ਗੁਣਾ ਵਧ ਗਈ। ਹੁਣ ਉਹ ਨਿਯਮਿਤ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਕਿਸਾਨ ਮੇਲਿਆਂ ਅਤੇ ਫ਼ਸਲ ਸੈਮੀਨਾਰਾਂ ਵਰਗੇ PAU ਦੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।

ਆਧੁਨਿਕ ਤਕਨੀਕਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ

ਸ. ਸੁਖਦੇਵ ਸਿੰਘ ਇੱਕ ਤਕਨੀਕੀ-ਸਮਝਦਾਰ ਕਿਸਾਨ ਹਨ। ਉਹ ਪਾਣੀ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਜ਼ਮੀਨਦੋਜ਼ ਪਾਈਪਲਾਈਨਾਂ ਰਾਹੀਂ ਸਿੰਚਾਈ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਮੰਡੀ ‘ਚ ਫ਼ਸਲ ਦੇ ਘੱਟ ਰੇਟ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਖੇਤੀ ਬਾਸਮਤੀ ਅਤੇ ਮੱਕ ਨੂੰ ਸਟੋਰੇਜ ਕਰਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਜੋ ਭਵਿੱਖ ‘ਚ ਉੱਚੇ ਰੇਟ ‘ਤੇ ਵੇਚ ਸਕਣ। ਉਹ ਸਮਾਰਟਫ਼ੋਨ ਰਾਹੀਂ ਮੰਡੀਆਂ ਦੇ ਨਵੀਨਤਮ ਰੇਟਾਂ, ਮੌਸਮ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ  ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਉਹ ਆਪਣੇ ਖੇਤ ‘ਚ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਨਤੀਜੇ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨਾਲ ਸਾਂਝੇ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਣਕ ਨੂੰ ਵਾਰੀ-ਵਾਰੀ ਗਿੱਲਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸੁਕਾਉਣ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦਾ ਨਿਰੀਖਣ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਸਿੱਟਾ ਕੱਢਿਆ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਅੰਕੁਰਣ, ਫੁੱਟਣ ਅਤੇ ਉਤਪਾਦਕਤਾ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਹਰ ਸਾਲ ਹੈਪੀ ਸੀਡਰ ਨਾਲ 15 ਏਕੜ ‘ਚ ਕਣਕ ਅਤੇ 5 ਏਕੜ ‘ਚ ਜਵੀ ਦਾ ਚਾਰਾ ਬੀਜਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹ ਪਰਾਲੀ ਨੂੰ ਮਿੱਟੀ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾ ਕੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਅਤੇ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਉਪਜਾਊ ਸ਼ਕਤੀ ਸੁਧਾਰਦੇ ਹਨ।

ਆਮਦਨ ਦੇ ਸਰੋਤ

ਸ. ਸਿੰਘ ਕਣਕ, ਝੋਨਾ, ਬਾਸਮਤੀ, ਜਵੀ, ਹਲਦੀ ਅਤੇ ਗੇਂਦਾ ਦੀ ਖੇਤੀ ਕਰਨ ਦੀ ਵਿਲੱਖਣ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਫ਼ਸਲੀ ਚੱਕਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਤੀ ਏਕੜ ਕੁੱਲ ਸਾਲਾਨਾ ਆਮਦਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ: ਕਣਕ ਤੋਂ 30,000/- ਰੁਪਏ, ਝੋਨੇ ਤੋਂ 40,000/- ਰੁਪਏ, ਬਾਸਮਤੀ ਤੋਂ 27,000/- ਰੁਪਏ, ਮੱਕੀ ਤੋਂ 40,000/- ਰੁਪਏ, ਜਵੀ ਤੋਂ 20,000/- ਰੁਪਏ, ਹਲਦੀ ਤੋਂ 2,40,000/- ਰੁਪਏ ਅਤੇ ਗੇਂਦੇ ਦੀ ਕਾਸ਼ਤ ਤੋਂ 30,000/- ਰੁਪਏ। ਖੇਤੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਹ 9 ਦੁੱਧ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਡੇਅਰੀ ਉੱਦਮ ਵੀ ਚਲਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਜ਼ਿਕਰਯੋਗ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ 4 ਮੱਝਾਂ ਅਤੇ 5 ਐੱਚ.ਐੱਫ. ਗਾਵਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਸਾਲ ਲਗਭਗ 126 ਕੁਇੰਟਲ ਦੁੱਧ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। 

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਘਰੇਲੂ ਖਪਤ ਲਈ ਦੁੱਧ ਰੱਖਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਵਾਧੂ ਦੁੱਧ ਡੇਅਰੀ ਯੂਨਿਟਾਂ ਨੂੰ ਵੇਚਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 3,78,000/- ਰੁਪਏ ਦੀ ਸਾਲਾਨਾ ਆਮਦਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਸ. ਸੁਖਦੇਵ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੂੰ 2017 ‘ਚ PAU ਲੁਧਿਆਣਾ ਦੁਆਰਾ ਫ਼ਸਲੀ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਲਈ ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ ਧਾਲੀਵਾਲ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਅਵਾਰਡ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਆਧੁਨਿਕ ਖੇਤੀ ਲਈ ਐਗਰੋ-ਤਕਨਾਲੋਜੀ, ਆਰਥਿਕ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਕਦਰਾਂ-ਕੀਮਤਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਸਾਦਗੀ, ਕਿਫ਼ਾਇਤੀ ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਦਾ ਇੱਕ ਸਫਲ ਸੁਮੇਲ ਹਨ।