Dairy Farming ‘ਚ ਕਿਵੇਂ ਕਮਾਈਏ ਵੱਧ ਮੁਨਾਫ਼ਾ? GADVASU ਦੇ ਡੇਅਰੀ ਮਾਹਿਰ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਾਮਯਾਬੀ ਦਾ ਫ਼ਾਰਮੂਲਾ

ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ Dairy Farming ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ ਰੋਜ਼ੀ-ਰੋਟੀ ਦਾ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਸਾਧਨ ਹੈ। ਲਗਭਗ ਹਰ ਕਿਸਾਨ ਅਤੇ ਪਸ਼ੂ ਪਾਲਕ ਗਾਵਾਂ ਜਾਂ ਮੱਝਾਂ ਪਾਲਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਇਸ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਕੱਚਾ ਦੁੱਧ ਸਿੱਧਾ ਵੇਚਣ ਕਾਰਨ ਅਕਸਰ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮਿਹਨਤ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਪੂਰਾ ਮੁੱਲ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ। ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਦੇਵ ਵੈਟਰਨਰੀ ਐਂਡ ਐਨੀਮਲ ਸਾਇੰਸਿਜ਼ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ (GADVASU), ਲੁਧਿਆਣਾ ਵਿਖੇ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਸਮਾਪਤ ਹੋਏ ਪਸ਼ੂ ਪਾਲਣ ਮੇਲੇ ਦੌਰਾਨ, ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ ਅਤੇ ਮੁਖੀ ਡਾ. ਅਮਨਦੀਪ ਸਿੰਘ ਸ਼ਰਮਾ, ਕਾਲਜ ਆਫ਼ ਡੇਅਰੀ ਐਂਡ ਫੂਡ ਸਾਇੰਸ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਦੇ ਡੇਅਰੀ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਵਿਭਾਗ ਨੇ ਪਸ਼ੂ ਪਾਲਕਾਂ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਨੁਕਤੇ ਸਾਂਝੇ ਕੀਤੇ।

ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਡਾ. ਸ਼ਰਮਾ ਨੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਕੱਚਾ ਦੁੱਧ ਵੇਚਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਮੁੱਲ ਵਾਧੇ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ, ਤਾਂ ਜੋ ਪਸ਼ੂ ਪਾਲਕ ਦੁੱਧ ਤੋਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਉਤਪਾਦ ਤਿਆਰ ਕਰਕੇ ਆਪਣੀ ਆਮਦਨ ਕਈ ਗੁਣਾ ਵਧਾ ਸਕਣ।

ਆਮਦਨ ਵਧਾਉਣ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਕਾਰਗਰ ਹੱਲ

ਡਾ. ਅਮਨਦੀਪ ਸ਼ਰਮਾ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਕੇਂਦਰ ਅਤੇ ਸੂਬਾ ਸਰਕਾਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਉੱਦਮਤਾ (Entrepreneurship) ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ‘ਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਜੇਕਰ ਕਿਸਾਨ ਆਪਣੀ ਆਮਦਨ ਦੁੱਗਣੀ ਜਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਕੱਚਾ ਦੁੱਧ ਵੇਚਣ ਦੇ ਰਵਾਇਤੀ ਢੰਗ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਵੱਧ ਕੇ ਦੁੱਧ ਤੋਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਉਤਪਾਦ ਤਿਆਰ ਕਰਨਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਅਤੇ ਸਥਿਰ ਵਿਕਲਪ ਹੈ।

ਦਰਅਸਲ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਪਸ਼ੂ ਪਾਲਕ ਦੁੱਧ ਦੀ ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ ਕਰਕੇ ਉਸ ਤੋਂ ਪਨੀਰ, ਘਿਓ, ਖੋਆ ਜਾਂ ਚੀਜ਼ ਵਰਗੇ ਉਤਪਾਦ ਤਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਦਾ ਮੁਨਾਫ਼ਾ ਦੁੱਧ ਦੇ ਬਾਜ਼ਾਰੀ ਭਾਅ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਕਿਤੇ ਵੱਧ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਕਾਲਜ ਦਾ ਮੁੱਖ ਉਦੇਸ਼ ਸਿਰਫ਼ ਖੋਜ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਰਹਿਣਾ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਪੇਂਡੂ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਅਤੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਵਿਗਿਆਨਕ ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਫ਼ਲ Dairy Farming ਉੱਦਮੀ ਬਣਾਉਣਾ ਹੈ।

ਦੁੱਧ ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ ਨਾਲ ਮੁਨਾਫ਼ੇ ਦਾ ਗਣਿਤ

ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਲਈ ਵਿਭਾਗ ਨੇ ਦੁੱਧ ਦੀ ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਮੁਨਾਫ਼ੇ ਬਾਰੇ ਕੁਝ ਠੋਸ ਮਾਡਲ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਡਾ. ਸ਼ਰਮਾ ਅਨੁਸਾਰ ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ ‘ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਮੁਨਾਫ਼ੇ ਦੀ ਗਣਨਾ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ:

• 200 ਕਿੱਲੋ ਦੁੱਧ ਦੀ ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ: ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਛੋਟਾ ਕਿਸਾਨ ਰੋਜ਼ਾਨਾ 200 ਕਿੱਲੋ ਦੁੱਧ ਦੀ ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ ਕਰਕੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦੁੱਧ ਉਤਪਾਦ ਤਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਕੁੱਲ ਆਮਦਨ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 36 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਦਾ ਸ਼ੁੱਧ ਵਾਧਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

• 500 ਕਿੱਲੋ ਦੁੱਧ ਦੀ ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ: ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਰਮਿਆਨੇ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ 500 ਕਿੱਲੋ ਦੁੱਧ ਪ੍ਰੋਸੈਸ ਕਰਨ ਨਾਲ ਇਹ ਮੁਨਾਫ਼ਾ ਵੱਧ ਕੇ ਤਕਰੀਬਨ 42 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

• 1000 ਕਿੱਲੋ ਦੁੱਧ ਦੀ ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ: ਜੇਕਰ ਕਿਸਾਨ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਜਾ ਕੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ 1000 ਕਿੱਲੋ ਦੁੱਧ ਦੀ ਵੈਲਿਊ ਐਡੀਸ਼ਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਦਾ ਮਿਆਰੀ ਮੁੱਲ ਵਾਧਾ ਲਗਭਗ 50 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਬੱਕਰੀ ਦੇ ਦੁੱਧ ਤੋਂ ਪ੍ਰੀਮੀਅਮ ਉਤਪਾਦ

ਮੇਲੇ ਦੌਰਾਨ ਰਵਾਇਤੀ Dairy Farming ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਬੱਕਰੀ ਪਾਲਣ ਨੂੰ ਇੱਕ ਲਾਹੇਵੰਦ ਧੰਦਾ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਨਵੀਆਂ ਤਕਨੀਕਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਵੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਡਾ. ਸ਼ਰਮਾ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਕਾਲਜ ਨੇ ਬੱਕਰੀ ਦੇ ਦੁੱਧ ਤੋਂ ਸਿਰਫ਼ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਵਾਲੀਆਂ ਵਸਤਾਂ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਕਾਸਮੈਟਿਕ ਉਤਪਾਦ ਵੀ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਬੱਕਰੀ ਦੇ ਦੁੱਧ ਤੋਂ ਪ੍ਰੀਮੀਅਮ ਕੁਆਲਿਟੀ ਦਾ ਸਾਬਣ ਅਤੇ ਸ਼ੈਂਪੂ ਬਣਾਏ ਗਏ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਮੰਗ ਅਤੇ ਵੱਧ ਕੀਮਤ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਬੱਕਰੀ ਦੇ ਦੁੱਧ ਤੋਂ ਬਣਨ ਵਾਲਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਚੀਜ਼ ‘ਸ਼ੈਵਰੇ’ ਵੀ ਕਿਸਾਨਾਂ ਲਈ ਚੰਗੀ ਆਮਦਨ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।

ਕਾਲਜ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਨਾਲ ਬਣੇ ਸਫ਼ਲ ਉੱਦਮੀ

ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਦੇ ਨਤੀਜਿਆਂ ਬਾਰੇ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਦਿਆਂ, ਡਾ. ਸ਼ਰਮਾ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਦੋ ਮਹੀਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਸਿਖਲਾਈ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਕਈ ਉੱਦਮੀਆਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਸਥਾਪਤ ਕਰ ਲਏ ਹਨ।  ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ ‘ਤੇ, ਬੱਕਰੀ ਪਾਲਣ ਦੇ ਇੱਕ ਕਿੱਤਾਕਾਰ ਨੇ ਸਿਖਲਾਈ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬੱਕਰੀ ਦੇ ਦੁੱਧ ਤੋਂ ਸਾਬਣ, ਸ਼ੈਂਪੂ ਅਤੇ ਪਨੀਰ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਕਾਰੋਬਾਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗ੍ਰੈਂਡ ਪਾ ਡੇਅਰੀ, ਤੇਜਸ ਡੇਅਰੀ (ਸੁਨਾਮ), ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਤੋਂ ਮਨਪ੍ਰੀਤ (ਜੋ ਆਪਣੇ ਡੇਅਰੀ ਫਾਰਮ ਦੇ ਨਾਲ ਦੁੱਧ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੀ ਵੈਲਿਊ ਐਡੀਸ਼ਨ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ) ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਉੱਦਮੀ ਦੀਕਸ਼ਾ ਜੈਨ ਨੇ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਦੁੱਧ ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਪਣੇ ਉਤਪਾਦ ਸਫ਼ਲਤਾਪੂਰਵਕ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਹਨ।

ਸੋਲਰ ਊਰਜਾ ਨਾਲ ਚੱਲਣ ਵਾਲੀ BMC ਮਸ਼ੀਨ

ਦੁੱਧ ਦੀ ਸਾਂਭ-ਸੰਭਾਲ ਅਤੇ ਠੰਢਾ ਰੱਖਣ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਨੂੰ ਹੱਲ ਕਰਨ ਲਈ ਕਾਲਜ ਨੇ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ‘ਬਲਕ ਮਿਲਕ ਕੂਲਰ’ (BMC) ਮਸ਼ੀਨ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਸੰਬੰਧੀ ਡਾ. ਸ਼ਰਮਾ ਨੇ ਇਸ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਕੱਟਾਂ ਦੌਰਾਨ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਮਹਿੰਗੇ ਜਨਰੇਟਰ ਚਲਾਉਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਪਵੇਗੀ। ਇਹ ਮਸ਼ੀਨ ਸੋਲਰ ਊਰਜਾ ‘ਤੇ ਚੱਲਣ ਦੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਰੱਥ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਦੁੱਧ ਨੂੰ ਦੋ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਘੰਟਿਆਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਲੋੜੀਂਦੇ ਤਾਪਮਾਨ ਤੱਕ ਠੰਢਾ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਹੁਣ ਇਹ ਤਕਨੀਕ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਉਪਲਬਧ ਕਰਵਾਈ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਛੋਟੇ ਅਤੇ ਦਰਮਿਆਨੇ ਪੱਧਰ ਦੇ ਡੇਅਰੀ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਦੁੱਧ ਨੂੰ ਖ਼ਰਾਬ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਮਿਲ ਸਕੇ।

ਪੇਪਰ ਸਟ੍ਰਿਪ ਕਿੱਟ ਅਤੇ ਕੁਆਲਿਟੀ ਟੈਸਟਿੰਗ

ਡੇਅਰੀ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕਰਦਿਆਂ ਡਾ. ਅਮਨਦੀਪ ਸ਼ਰਮਾ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਡੇਅਰੀ ਕੈਮਿਸਟਰੀ ਵਿਭਾਗ ਨੇ ਦੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾਵਟ ਦੀ ਜਾਂਚ ਲਈ ਪੇਪਰ ਸਟ੍ਰਿਪ ਅਧਾਰਿਤ ਇੱਕ ਆਧੁਨਿਕ ਟੈਸਟਿੰਗ ਕਿੱਟ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਜੋ ਜਲਦੀ ਹੀ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਲਈ ਉਪਲਬਧ ਹੋਵੇਗੀ। ਕਾਲਜ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਘਰੇਲੂ ਅਤੇ ਵਪਾਰਕ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਦੁੱਧ ਦੀ ਪਰਖ ਲਈ ਟੈਸਟਿੰਗ ਕਿੱਟਾਂ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਲੜੀ ਤਹਿਤ, ਮੇਲੇ ਵਿੱਚ ਵਿਭਾਗ ਵੱਲੋਂ ਇੱਕ ਖਪਤਕਾਰ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਕੈਂਪ ਵੀ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਲਿਆਂਦੇ ਗਏ ਦੁੱਧ ਦੇ ਨਮੂਨਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਫੈਟ ਅਤੇ ਐੱਸ.ਐੱਨ.ਐੱਫ. (SNF – Solids-Not-Fat) ਦੀ ਤੁਰੰਤ ਮਸ਼ੀਨੀ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ ਗਈ। 

ਨਾਲ ਹੀ, ਮਾਹਿਰਾਂ ਨੇ ਦੁੱਧ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਬਾਰੇ ਮੌਕੇ ‘ਤੇ ਹੀ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਸੌਂਪੀਆਂ ਅਤੇ ਪਸ਼ੂ ਪਾਲਕਾਂ ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਦੇ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਮੁੱਲ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦੇ ਖ਼ੁਰਾਕੀ ਸੁਧਾਰਾਂ ਬਾਰੇ ਵੀ ਵਿਸਥਾਰਪੂਰਵਕ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਡਾ. ਅਮਨਦੀਪ ਸ਼ਰਮਾ ਨੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਉਹ ਰਵਾਇਤੀ ਤਰੀਕਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਕਲ ਕੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਸਿਖਲਾਈ ਲੈਣ, ਨਵੀਆਂ ਤਕਨੀਕਾਂ ਅਪਣਾਉਣ ਅਤੇ ਦੁੱਧ ਦੀ ਵੈਲਿਊ ਐਡੀਸ਼ਨ ਰਾਹੀਂ ਆਪਣੇ ਡੇਅਰੀ ਦੇ ਧੰਦੇ ਨੂੰ ਇੱਕ ਉੱਚ-ਮੁਨਾਫ਼ੇ ਵਾਲੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਵਿੱਚ ਬਦਲਣ।

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਰਵਾਇਤੀ Dairy Farming ਨੂੰ ਕਾਮਯਾਬ ਅਤੇ ਮੁਨਾਫ਼ੇਯੋਗ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਵੈਲਿਊ ਐਡੀਸ਼ਨ ਸਮੇਂ ਦੀ ਮੁੱਖ ਲੋੜ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਦੇਵ ਵੈਟਰਨਰੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵੱਲੋਂ ਵਿਕਸਿਤ ਸੋਲਰ ਤਕਨੀਕਾਂ, ਕੁਆਲਿਟੀ ਟੈਸਟਿੰਗ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ ਮਾਡਲਾਂ ਨੂੰ ਅਪਣਾ ਕੇ ਕਿਸਾਨ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਆਪਣੀ ਆਮਦਨ ਦੁੱਗਣੀ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਸਗੋਂ ਸਫ਼ਲ ਡੇਅਰੀ ਉੱਦਮੀ ਬਣ ਕੇ ਦੂਜਿਆਂ ਲਈ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਦੇ ਨਵੇਂ ਮੌਕੇ ਵੀ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।