KVK, ਸ਼ਹੀਦਭਗਤ ਸਿੰਘ ਨਗਰ ਨੇ ‘ਦੁੱਧ ਅਤੇ ਦੁੱਧ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ’ ‘ਤੇ ਕਿੱਤਾ ਮੁਖੀ ਸਿਖਲਾਈ ਦਾ ਕੀਤਾ ਆਯੋਜਨ

ਪੰਜਾਬ ਐਗਰੀਕਲਚਰਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ (PAU) ਲੁਧਿਆਣਾ ਅਤੇ ICAR–ATARI, ਜ਼ੋਨ-1 ਦੀ ਸਰਪ੍ਰਸਤੀ ਹੇਠ, ਕ੍ਰਿਸ਼ੀ ਵਿਗਿਆਨ ਕੇਂਦਰ (KVK), ਸ਼ਹੀਦ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਨਗਰ ਵੱਲੋਂ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ “ਦੁੱਧ ਅਤੇ ਦੁੱਧ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ” ਉੱਤੇ ਇੱਕ 5 ਦਿਨਾਂ ਕਿੱਤਾ ਮੁਖੀ ਸਿਖਲਾਈ ਕੋਰਸ ਦਾ ਸਫ਼ਲਤਾਪੂਰਵਕ ਆਯੋਜਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਜ਼ਿਕਰਯੋਗ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸਿਖਲਾਈ ਕੋਰਸ 13 ਤੋਂ 17 ਅਕਤੂਬਰ 2025 ਤੱਕ ਕਰਵਾਈ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ 28 ਸਿਖਿਆਰਥੀਆਂ ਨੇ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ 20 ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਅਤੇ 8 ਮਹਿਲਾ ਕਿਸਾਨ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਇਸ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦਾ ਮੁੱਖ ਉਦੇਸ਼ ਭਾਗੀਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਤੋਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਉਤਪਾਦ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਹੁਨਰ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨਾ ਸੀ ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਘਰੇਲੂ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਜਾਂ ਛੋਟੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ ਆਪਣੀ ਆਮਦਨ ਵਧਾ ਸਕਣ।

ਉੱਦਮਤਾ ‘ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਅਤੇ ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਨ

ਇਸ ਸਿਖਲਾਈ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਗੱਲ PM ਸ਼੍ਰੀ ਗਵਰਨਮੈਂਟ ਸੀਨੀਅਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ, ਲੰਗਰੋਆ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਦੇ “ਪੰਜਾਬ ਯੰਗ ਐਂਟਰਪ੍ਰੀਨਿਓਰ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ” ਦੇ ਤਹਿਤ ਉੱਦਮੀ ਸੋਚ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਕ ਪਹਿਲ ਹੈ।

ਇਸ ਸਿਖਲਾਈ ਕੋਰਸ ਦੌਰਾਨ, ਡਿਪਟੀ ਡਾਇਰੈਕਟਰ (ਸਿਖਲਾਈ) ਡਾ. ਪ੍ਰਦੀਪ ਕੁਮਾਰ ਨੇ ਸਿਖਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਉੱਦਮੀ ਉੱਦਮਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਹੁਨਰਾਂ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਬਾਰੇ ਜਾਣੂ ਕਰਵਾਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਯਤਨਾਂ ਲਈ ਕੇਂਦਰ ਵੱਲੋਂ ਲਗਾਤਾਰ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਨ ਅਤੇ ਸਹਾਇਤਾ ਦਾ ਭਰੋਸਾ ਵੀ ਦਿੱਤਾ।

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਮ ਸਾਇੰਸ ਦੇ ਮਾਹਿਰਾਂ ਨੇ ਇਸ ਸਿਖਲਾਈ ਨੂੰ ਪ੍ਰੈਕਟੀਕਲ ਪੱਖੋਂ ਬਹੁਤ ਭਰਪੂਰ ਬਣਾਇਆ। ਹੋਮ ਸਾਇੰਸ ਦੀ ਸਹਾਇਕ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਡਾ. ਰਜਿੰਦਰ ਕੌਰ ਨੇ ਘਰੇਲੂ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਦੁੱਧ ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ‘ਤੇ ਲੈਕਚਰ ਦਿੱਤੇ ਅਤੇ ਕਈ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਦੁੱਧ-ਆਧਾਰਿਤ ਪਕਵਾਨ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ।

ਪ੍ਰੈਕਟੀਕਲ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਉਤਪਾਦਨ ਦੇ ਹੁਨਰ

ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਸਿਖਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰੈਕਟੀਕਲ ਸਿਖਲਾਈ ‘ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਖੁਦ ਪਕਵਾਨ ਬਣਾਉਣ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਜਾਵਟ ਦੀਆਂ ਤਕਨੀਕਾਂ ਸਿੱਖੀਆਂ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਸਿਖਾਏ ਗਏ ਮੁੱਖ ਪਕਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਫਲੇਵਰਡ ਬਦਾਮ ਅਤੇ ਓਟਸ ਦੁੱਧ, ਮਿਲਕ ਕੇਕ, ਕਾਗਣੀ ਖੀਰ, ਸੂਜੀ ਲੱਡੂ, ਸ਼ੱਕਰ ਪਾਰੇ ਅਤੇ ਜਲੇਬੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਹੋਮ ਸਾਇੰਸ ਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਕ ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਰੇਣੂ ਬਾਲਾ ਨੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਗੁਲਾਬ ਜਾਮੁਨ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਵਿਧੀ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਭਾਗੀਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਹ ਦੁੱਧ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਕਿੱਤੇ ਵਜੋਂ ਅਪਣਾਉਣ ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਆਪਣੀ ਆਮਦਨ ਵਧਾ ਸਕਣ ਅਤੇ ਸਵੈ-ਨਿਰਭਰ ਬਣ ਸਕਣ।

ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦਾ ਸਿੱਟਾ 

5 ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਇਸ ਕਿੱਤਾ ਮੁਖੀ ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਨੂੰ ਸਿਖਿਆਰਥੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਰਾਹਿਆ ਗਿਆ। ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜੋ ਹੁਨਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ ਹਨ, ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਦੁੱਧ ਤੋਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮੁੱਲ-ਵਰਧਿਤ ਉਤਪਾਦ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪਨੀਰ, ਦਹੀਂ, ਲੱਸੀ ਜਾਂ ਹੋਰ ਮਿਠਾਈਆਂ ਬਣਾ ਕੇ ਛੋਟੇ ਪੱਧਰ ਦੇ ਉੱਦਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਮਦਦ ਕਰਨਗੇ।

ਇਹ ਪਹਿਲਕਦਮੀ KVK, ਸ਼ਹੀਦ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਨਗਰ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਪੇਂਡੂ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਇੱਕ ਸਫ਼ਲ ਕਦਮ ਸਾਬਤ ਹੋਈ ਹੈ। KVK ਦਾ ਮੁੱਖ ਉਦੇਸ਼ ਸਥਾਨਕ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਅਤੇ ਕਿਸਾਨ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਸਹੀ ਸਿਖਲਾਈ ਦੇ ਕੇ ਸਵੈ-ਰੋਜ਼ਗਾਰ ਦੇ ਮੌਕੇ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਨਾਲ ਉਹ ਆਪਣੀ ਆਮਦਨ ਵਧਾਉਣ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਪੇਂਡੂ ਅਰਥਚਾਰੇ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਆਪਣਾ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ।

ਬੱਕਰੀ ਪਾਲਣ ਅਤੇ ਜੈਵਿਕ ਖੇਤੀ: ਬੱਕਰੀ ਪਾਲਣ ਅਤੇ ਜੈਵਿਕ ਖੇਤੀ ਇੱਕ ਟਿਕਾਊ ਅਤੇ ਲਾਭਦਾਇਕ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਮਾਡਲ ਹੈ।

ਕੀ ਪੌਦੇ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹਨ? ਪੌਦਿਆਂ ਦੀ “ਗੱਲਬਾਤ” ਭਾਰਤੀ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਕੀੜਿਆਂ ਦਾ ਜਲਦੀ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ?

ਸੰਘਰਸ਼ ਤੋਂ ਸਫਲਤਾ ਤੱਕ: ਅਮਰਜੀਤ ਦੀ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਖੇਤੀ ਨੇ ਬਦਲੀ ਕਿਸਮਤ

ਮੱਛੀ ਪਾਲਣ: ਘੱਟ ਖਰਚ, ਵੱਧ ਮੁਨਾਫ਼ਾ! ਘਰੇਲੂ ਫਾਰਮੂਲੇ ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਕਰੋ ਵਧੀਆ ਮੱਛੀ ਦਾ ਆਹਾਰ

ਟਰੈਕਟਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਕਟਾਈ ਕੀਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ‘ਪੁੱਤਰ ਵਰਗੀ’ ਫਸਲ, Punjab ਦੇ ਇਸ ਖੇਤਰ ਚੋ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ ਅਪੀਲ

Stubble Management(ਪਰਾਲੀ ਪ੍ਰਬੰਧਨ) ‘ਚ ਮਿਸਾਲ ਬਣਿਆ ਨੂਰਪੁਰ ਬੇਟਾ ਪਿੰਡ, ਕੇਂਦਰੀ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਮੰਤਰੀ ਸ਼ਿਵਰਾਜ ਸਿੰਘ ਚੌਹਾਨ ਨੇ ਕੀਤਾ ਦੌਰਾ