KVK ਵੱਲੋਂ ਗੰਨਾ ਕਾਸ਼ਤਕਾਰਾਂ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਿਖਲਾਈ ਕੈਂਪ, ਕੁਦਰਤੀ ਗੁੜ ਤੇ ਸਿਰਕਾ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਦਿੱਤੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ

ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਿੱਚ ਲਾਹੇਵੰਦ ਬਦਲਾਅ ਲਿਆਉਣ ਅਤੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ ਆਮਦਨ ਵਧਾਉਣ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਨਾਲ, ਪੰਜਾਬ ਐਗਰੀਕਲਚਰਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ (PAU) ਦੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ੀ ਵਿਗਿਆਨ ਕੇਂਦਰ (KVK), ਕਪੂਰਥਲਾ ਵੱਲੋਂ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਿਖਲਾਈ-ਕਮ-ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਹ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਸਰਹੱਦੀ ਪਿੰਡ ਫ਼ਰੀਦ ਸਰਾਂ ਵਿਖੇ “ਸੈਚੂਰੇਟਿਡ ਵਿਲੇਜ” ਮੁਹਿੰਮ ਦੇ ਤਹਿਤ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਦਾ ਮੁੱਖ ਧਿਆਨ ਗੰਨੇ ਦੀ ਖੇਤੀ ਵਿੱਚ ਮੁੱਲ ਵਾਧਾ ਕਰਨ ‘ਤੇ ਸੀ।

ਪਿੰਡ ਫ਼ਰੀਦ ਸਰਾਂ: ਗੰਨਾ ਉਤਪਾਦਨ ਦਾ ਕੇਂਦਰ

ਕਰੀਬ 1,200 ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲਾ ਪਿੰਡ ਫ਼ਰੀਦ ਸਰਾਂ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਗੰਨੇ ਦੀ ਖੇਤੀ ‘ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੈ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੀ ਖ਼ਾਸ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਥੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਸੱਤ ਗੁੜ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਇਕਾਈਆਂ (ਵੇਲਣੇ) ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਚੱਲ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਜ਼ਿਕਰਯੋਗ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੇ ਇਸੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨੂੰ ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ, KVK ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਧੁਨਿਕ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਜੋੜਨ ਦੀ ਇੱਕ ਸ਼ਲਾਘਾਯੋਗ ਅਤੇ ਵਿਲੱਖਣ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਹੈ।

ਗੁੜ ਅਤੇ ਸ਼ੱਕਰ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ

ਇਸ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੌਰਾਨ, ਡਾ. ਬਿੰਦੂ ਨੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਗੁੜ ਅਤੇ ਸ਼ੱਕਰ ਬਣਾਉਣ ਦੀਆਂ PAU ਵੱਲੋਂ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ ਕੀਤੀਆਂ ਵਿਗਿਆਨਕ ਤਕਨੀਕਾਂ ਬਾਰੇ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਗੁੜ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਕੁਦਰਤੀ ਤੱਤਾਂ ‘ਤੇ ਵੀ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਕੈਮੀਕਲ ਰਹਿਤ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਗੁੜ ਦਾ ਰੰਗ ਅਤੇ ਗੁਣਵੱਤਾ ਬਿਹਤਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀ ਮੰਗ ਅਤੇ ਕੀਮਤ ਦੋਵੇਂ ਵੱਧ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਨਾ ਸਿਰਫ ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਦੀ ਸਿਹਤ ਲਈ ਚੰਗਾ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਕਿਸਾਨਾਂ ਲਈ ਵੀ ਵਧੇਰੇ ਮੁਨਾਫ਼ੇ ਦਾ ਸੌਦਾ ਹੈ।

ਸਿਰਕਾ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਲਾਈਵ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ

ਇਸ ਸਿਖਲਾਈ ਕੈਂਪ ਦਾ ਮੁੱਖ ਖਿੱਚ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਗੰਨੇ ਦੇ ਰਸ ਤੋਂ ਸਿਰਕਾ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਦੀ ਵਿਧੀ ਰਹੀ। PAU ਦੇ ਮਾਈਕਰੋਬਾਇਓਲੋਜੀ ਵਿਭਾਗ ਦੁਆਰਾ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਤਕਨੀਕ ਰਾਹੀਂ ਸਿਰਕਾ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਲਾਈਵ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਸਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਕਿ ਕਿਵੇਂ 40-50 ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸ਼ੁੱਧ ਅਤੇ ਕੈਮੀਕਲ ਰਹਿਤ ਸਿਰਕਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵੱਲੋਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਗਈ “ਸਿਰਕਾ ਮੇਕਿੰਗ ਕਿੱਟ” ਵੀ ਦਿਖਾਈ ਗਈ, ਜਿਸ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਗੰਨੇ ਦੇ ਰਸ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 75% ਸਿਰਕਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਤਕਨੀਕ ਘਰੇਲੂ ਵਰਤੋਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਵਾਧੂ ਆਮਦਨ ਦੇ ਸਰੋਤ ਵਜੋਂ ਵੀ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਹੈ।

ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦੀ ਰੋਕਥਾਮ ਲਈ ਜੈਵਿਕ ਤਰੀਕੇ

ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਨਾ ਸਿਰਫ ਮੁੱਲ ਵਾਧੇ ਬਾਰੇ ਸਗੋਂ ਫਸਲ ਸੁਰੱਖਿਆ ਬਾਰੇ ਵੀ ਜਾਗਰੂਕ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਡਾ. ਸੁਮਨ ਕੁਮਾਰੀ ਨੇ ਗੰਨੇ ਦੀ ਫ਼ਸਲ ਵਿੱਚ ਲੱਗਣ ਵਾਲੇ ਕੀੜਿਆਂ ਦੀ ਰੋਕਥਾਮ ਲਈ “ਟ੍ਰਾਈਕੋਕਾਰਡਸ” (Trichocards) ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ ਕਿ ਉਹ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਕੀਟਨਾਸ਼ਕਾਂ ਦੀ ਅੰਨ੍ਹੇਵਾਹ ਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਆਧੁਨਿਕ ਜੈਵਿਕ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਣ ਤਾਂ ਜੋ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਸਿਹਤ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕੇ।

ਨਤੀਜਾ ਅਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹ

ਪਿੰਡ ਦੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੇ ਇਸ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਦਿਲਚਸਪੀ ਦਿਖਾਈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਮੰਨਿਆ ਕਿ ਅਜਿਹੀਆਂ ਸਿਖਲਾਈਆਂ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰਵਾਇਤੀ ਖੇਤੀ ਤੋਂ ਹਟ ਕੇ ਕੁਝ ਨਵਾਂ ਕਰਨ ਦਾ ਹੌਸਲਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। KVK ਕਪੂਰਥਲਾ ਦੀ ਇਹ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਫ਼ਰੀਦ ਸਰਾਂ ਵਰਗੇ ਸਰਹੱਦੀ ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਆਤਮ-ਨਿਰਭਰ ਬਣਾਉਣ ਵੱਲ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਕਦਮ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਨਾ ਸਿਰਫ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਸਥਿਰ ਹੋਵੇਗੀ ਸਗੋਂ ਪੇਂਡੂ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਲਈ ਸਵੈ-ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਦੇ ਨਵੇਂ ਰਾਹ ਵੀ ਖੁੱਲ੍ਹਣਗੇ।