ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ ਆਮਦਨ ਵਧਾਉਣ ਵੱਲ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਛਾਲ, ਰਾਸ਼ਟਰ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ 25 ਫਸਲਾਂ ਦੀਆਂ 184 ਨਵੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ

ਕੇਂਦਰੀ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਤੇ ਕਿਸਾਨ ਭਲਾਈ ਮੰਤਰੀ ਸ਼ਿਵਰਾਜ ਸਿੰਘ ਚੌਹਾਨ ਨੇ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਦੇ NASC ਕੰਪਲੈਕਸ ਦੇ ਏ.ਪੀ. ਸ਼ਿੰਦੇ ਆਡੀਟੋਰੀਅਮ ਵਿਖੇ ਭਾਰਤੀ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਖੋਜ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਦੁਆਰਾ ਵਿਕਸਤ 25 ਖੇਤ ਫਸਲਾਂ ਦੀਆਂ 184 ਸੁਧਰੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ ਕੀਤਾ। ਭਾਰਤੀ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਖੋਜ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ (ICAR) ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਆਯੋਜਿਤ ਇਸ ਸਮਾਗਮ ਵਿੱਚ ਵਿਗਿਆਨੀ, ਸੀਨੀਅਰ ਅਧਿਕਾਰੀ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਮਾਹਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ।

ਇਸ ਮੌਕੇ ‘ਤੇ, ਕੇਂਦਰੀ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਮੰਤਰੀ ਸ਼ਿਵਰਾਜ ਸਿੰਘ ਚੌਹਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਭਾਰਤ ਨੇ ਉੱਚ-ਉਪਜ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਬੀਜ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਬੇਮਿਸਾਲ ਸਫਲਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਹੈ। 1969 ਵਿੱਚ ਗਜ਼ਟ ਨੋਟੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਕੁੱਲ 7,205 ਫਸਲ ਕਿਸਮਾਂ ਨੂੰ ਸੂਚਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਚੌਲ, ਕਣਕ, ਜਵਾਰ, ਮੱਕੀ, ਦਾਲਾਂ, ਤੇਲ ਬੀਜ, ਰੇਸ਼ੇ ਅਤੇ ਹੋਰ ਫਸਲਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਸ਼੍ਰੀ ਨਰੇਂਦਰ ਮੋਦੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ, ਪਿਛਲੇ 11-12 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਨਵੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਦੀ ਗਤੀ ਤੇਜ਼ ਹੋਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 1969 ਅਤੇ 2014 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਨੋਟੀਫਾਈ ਕੀਤੀਆਂ 3,969 ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ, ਸਿਰਫ ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ 3,236 ਉੱਚ-ਉਪਜ ਦੇਣ ਵਾਲੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਹੁਣ, 184 ਨੋਟੀਫਾਈਡ ਸੁਧਰੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਉੱਚ ਉਪਜ, ਬਿਹਤਰ ਗੁਣਵੱਤਾ ਅਤੇ ਜਲਵਾਯੂ ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ ਵਰਗੇ ਲਾਭ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨਗੀਆਂ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਭਾਰਤੀ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਖੋਜ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਦੇ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਫਸਲ-ਸਬੰਧਤ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਦੇ ਤਹਿਤ, ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਦੇ ਸੰਸਥਾਨਾਂ, ਰਾਜ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰੀ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਅਤੇ ਨਿਜੀ ਬੀਜ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ ਹੈ। ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸੋਕਾ ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ, ਖਾਰੀ-ਖਾਰੀ ਮਿੱਟੀ ਵਿੱਚ ਉਪਜ, ਅਤੇ ਬਿਮਾਰੀ- ਅਤੇ ਕੀਟ-ਰੋਧਕ ਕਿਸਮਾਂ, ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਬਦਲਦੇ ਮੌਸਮ ਅਤੇ ਜਲਵਾਯੂ ਸੰਕਟਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਇੱਕ ਢਾਲ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨਗੀਆਂ।

ਸ਼ਿਵਰਾਜ ਸਿੰਘ ਚੌਹਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਭਾਰਤ ਉੱਚ-ਉਪਜ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਜਲਵਾਯੂ-ਸਹਿਣਸ਼ੀਲ ਬੀਜਾਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਰਾਹੀਂ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਦੇ ਇੱਕ ਨਵੇਂ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਿਆ ਹੈ। ਕੇਂਦਰੀ ਮੰਤਰੀ ਸ਼ਿਵਰਾਜ ਸਿੰਘ ਚੌਹਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਭਾਰਤੀ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਖੋਜ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਦੇ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਕੋਆਰਡੀਨੇਟਿਡ ਫਸਲ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ, ਰਾਜ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰੀ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਅਤੇ ਨਿਜੀ ਬੀਜ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹਕ ਯਤਨਾਂ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਹੈ। ਕੌਂਸਲ ਸੰਸਥਾਵਾਂ, ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਅਤੇ ਨਿਜੀ ਬੀਜ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੇ ਕੁੱਲ 184 ਹਾਲੀਆ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕ੍ਰਮਵਾਰ 60, 62 ਅਤੇ 62 ਕਿਸਮਾਂ ਹਨ।

ਸ਼ਿਵਰਾਜ ਸਿੰਘ ਚੌਹਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਨਵੀਆਂ ਲਾਂਚ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸੋਕਾ, ਹੜ੍ਹ, ਖਾਰਾਪਣ ਅਤੇ ਬਿਮਾਰੀ-ਕੀਟ ਪ੍ਰਤੀਰੋਧ ਵਰਗੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਗੁਣ ਹਨ, ਜੋ ਮੌਸਮ ਦੀ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤਤਾ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਥਿਰ ਉਤਪਾਦਨ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣਗੇ। ਉੱਚ ਉਪਜ ਦੇ ਨਾਲ, ਇਹਨਾਂ ਕਿਸਮਾਂ ਵਿੱਚ ਬਿਹਤਰ ਗੁਣਵੱਤਾ, ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਅਮੀਰੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ ਅਨੁਕੂਲਤਾ ਵਰਗੇ ਗੁਣ ਵੀ ਹਨ, ਜੋ ਕਿਸਾਨਾਂ ਲਈ ਬਿਹਤਰ ਬਾਜ਼ਾਰ ਕੀਮਤਾਂ ਅਤੇ ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਲਈ ਗੁਣਵੱਤਾ ਵਾਲੇ ਭੋਜਨ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣਗੇ। ਇਹ “ਲੈਬ ਟੂ ਲੈਂਡ” ਯਾਤਰਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸਫਲ ਮਾਡਲ ਹੈ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਸਾਡਾ ਸੰਕਲਪ ਹੈ ਕਿ ਉੱਚ-ਗੁਣਵੱਤਾ ਵਾਲੇ ਬੀਜ ਹਰ ਕਿਸਾਨ ਦੇ ਖੇਤ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ, ਤਾਂ ਜੋ ਭਾਰਤ ਨਾ ਸਿਰਫ ਆਪਣੇ ਲਈ ਸਗੋਂ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਲਈ ਇੱਕ ਭੋਜਨ ਉਤਪਾਦਕ ਬਣ ਸਕੇ। ਭਾਰਤੀ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਨੂੰ “ਵਿਕਸਤ ਭਾਰਤ” ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਨੀਂਹ ਦੱਸਦਿਆਂ, ਕੇਂਦਰੀ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਦੇਸ਼ ਨੇ ਚੌਲਾਂ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਵਿੱਚ ਚੀਨ ਨੂੰ ਪਛਾੜ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, 150.18 ਮਿਲੀਅਨ ਟਨ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਨਾਲ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਰਿਕਾਰਡ ਕਾਇਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਭਾਰਤ ਨੇ ਹੁਣ ਭੋਜਨ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਭੋਜਨ ਸਪਲਾਇਰ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ। ਕੇਂਦਰੀ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਇਸ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਕਿਸਾਨਾਂ, ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ, ਖੋਜ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਨਿਜੀ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਵਧਾਈ ਦਿੱਤੀ।

ਕੇਂਦਰੀ ਮੰਤਰੀ ਸ਼ਿਵਰਾਜ ਸਿੰਘ ਚੌਹਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਸ਼੍ਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ, ਇੱਕ ਆਤਮ ਨਿਰਭਰ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਭਾਰਤ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਮੁਹਿੰਮ ਚਲਾਈ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਖੇਤਰ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਬੀਜ ਕਿਸੇ ਵੀ ਉਤਪਾਦਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਆਤਮਾ ਹਨ, ਅਤੇ ਹੁਣ ਭਾਰਤ ਨਾ ਸਿਰਫ ਅਨਾਜ, ਸਗੋਂ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਭੋਜਨ ਵੀ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵੱਲ ਵੱਧ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਦੇਸ਼ ਭਰ ਦੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਲਈ 25 ਫਸਲਾਂ ਦੀਆਂ 184 ਨਵੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਟੀਚਾ ਤਿੰਨ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਉਪਲੱਬਧ ਕਰਵਾਉਣਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਰਕਾਰ ‘ਵਿਕਾਸ ਭਾਰਤ ਜੀ-ਰਾਮ ਜੀ’ ਵਰਗੀਆਂ ਨਵੀਆਂ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ ਪਾਣੀ ਸੰਭਾਲ, ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਜੰਗਲਾਤ ਅਤੇ ਪਸ਼ੂ ਪਾਲਣ ਵਰਗੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰੇਗੀ। ਕੇਂਦਰੀ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਦਾਲਾਂ ਅਤੇ ਤੇਲ ਬੀਜਾਂ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ‘ਤੇ ਵੀ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ, ਇਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹੋਏ ਕਿ ਉਤਪਾਦਕਤਾ ਵਧਾਉਣਾ, ਕੀਮਤ ਸਥਿਰਤਾ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣਾ ਅਤੇ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨਾ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਤਰਜੀਹਾਂ ਹਨ।

ਇਸ ਸਮਾਗਮ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ 122 ਅਨਾਜ ਫਸਲਾਂ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ 60 ਨਵੀਆਂ ਚੌਲਾਂ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਅਤੇ 50 ਨਵੀਆਂ ਮੱਕੀ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸੋਰਘਮ, ਮੋਤੀ ਬਾਜਰਾ, ਉਂਗਲੀ ਦਾ ਬਾਜਰਾ, ਛੋਟੀ ਬਾਜਰਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਸੋ ਬਾਜਰਾ ਦੀਆਂ ਸੁਧਰੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਜੋ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਜਲਵਾਯੂ ਲਚਕੀਲਾਪਣ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਕਰਨਗੀਆਂ। ਛੇ ਨਵੀਆਂ ਦਾਲਾਂ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ (ਕਬੂਤਰ ਮਟਰ, ਹਰੇ ਛੋਲੇ ਅਤੇ ਕਾਲੇ ਛੋਲੇ) ਜਾਰੀ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਫਸਲ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਕਰਨਗੀਆਂ। 13 ਨਵੀਆਂ ਤੇਲ ਬੀਜ ਕਿਸਮਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰ੍ਹੋਂ, ਕੇਸਫਲਾਵਰ, ਤਿਲ, ਮੂੰਗਫਲੀ, ਗੋਭੀ ਸਰ੍ਹੋਂ ਅਤੇ ਅਰੰਡੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਅਤੇ 11 ਚਾਰੇ ਦੀਆਂ ਫਸਲਾਂ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ, ਪਸ਼ੂ ਪਾਲਕਾਂ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਰੋਤ ਸਾਬਤ ਹੋਣਗੀਆਂ। ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੌਰਾਨ ਕਿਸਾਨਾਂ ਲਈ ਛੇ ਗੰਨੇ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਅਤੇ 24 ਕਪਾਹ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ 22 ਬੀਟੀ ਕਪਾਹ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਜਾਰੀ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ। ਜੂਟ ਅਤੇ ਤੰਬਾਕੂ ਦੀ ਇੱਕ-ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਕਿਸਮ ਵੀ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਬੰਧਤ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਸਾਨਾਂ ਲਈ ਉੱਚ ਉਤਪਾਦਨ ਅਤੇ ਬਿਹਤਰ ਰਿਟਰਨ ਦੇ ਮੌਕੇ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ।

ਇਹ 184 ਕਿਸਮਾਂ ਆਈਸੀਏਆਰ ਦੇ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਖੋਜ, ਵਿਭਿੰਨ ਖੇਤੀਬਾੜੀ-ਜਲਵਾਯੂ ਸਥਿਤੀਆਂ, ਮਿੱਟੀ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਅਤੇ ਖੇਤੀ ਅਭਿਆਸਾਂ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ ਜਾਂਚ ਅਤੇ ਮੁਲਾਂਕਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ।

ਡਾ. ਦੇਵੇਸ਼ ਚਤੁਰਵੇਦੀ, ਸਕੱਤਰ, ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਤੇ ਕਿਸਾਨ ਭਲਾਈ, ਅਤੇ ਡਾ. ਐਮ.ਐਲ. ਇਸ ਸਮਾਗਮ ਦੌਰਾਨ ਆਈ.ਸੀ.ਏ.ਆਰ. ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਜਨਰਲ ਜਾਟ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਸਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰ ਸਾਂਝੇ ਕੀਤੇ। ਡਾ. ਮਨਿੰਦਰ ਕੌਰ ਦਿਵੇਦੀ, ਚੇਅਰਮੈਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ, ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਬੀਜ ਨਿਗਮ (ਐਨ.ਐਸ.ਸੀ.) ਅਤੇ ਵਧੀਕ ਸਕੱਤਰ, ਕੇਂਦਰੀ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ ਐਨ.ਐਸ.ਸੀ. ਵੱਲੋਂ ਕੇਂਦਰੀ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਮੰਤਰੀ ਸ਼ਿਵਰਾਜ ਸਿੰਘ ਚੌਹਾਨ ਨੂੰ ₹33.26 ਕਰੋੜ ਦਾ ਲਾਭਅੰਸ਼ ਚੈੱਕ ਭੇਟ ਕੀਤਾ।