Amritsar ਦੀਆਂ ਸੜਕਾਂ ’ਤੇ ਵਗਦਾ ਦੁੱਧ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਰੋਸ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਸਗੋਂ ਉਹਨਾਂ ਡੇਅਰੀ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ ਚਿੰਤਾ, ਨਾਰਾਜ਼ਗੀ ਅਤੇ ਬੇਬਸੀ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਸੀ ਜੋ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਪਸ਼ੂ
Amritsar ਦੀਆਂ ਸੜਕਾਂ ’ਤੇ ਵਗਦਾ ਦੁੱਧ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਰੋਸ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਸਗੋਂ ਉਹਨਾਂ ਡੇਅਰੀ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ ਚਿੰਤਾ, ਨਾਰਾਜ਼ਗੀ ਅਤੇ ਬੇਬਸੀ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਸੀ ਜੋ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਪਸ਼ੂ ਪਾਲਣ ਦੇ ਸਹਾਰੇ ਆਪਣਾ ਘਰ ਚਲਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਬੈਨਰ, ਨਾਅਰੇਬਾਜ਼ੀ ਅਤੇ ਸੜਕਾਂ ’ਤੇ ਰੋੜਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਖ਼ਾਲਿਸ ਦੁੱਧ- ਇਹ ਮੰਜ਼ਰ ਉਸ ਸੰਕਟ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ ਜਿਸਨੂੰ ਕਿਸਾਨ ਹੁਣ ਖੁੱਲ੍ਹ ਕੇ ਸਾਹਮਣੇ ਲਿਆ ਰਹੇ ਹਨ।
ਵਧਦੇ ਖਰਚੇ, ਘਟਦੀ ਆਮਦਨ
ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਮੁੱਖ ਦੁੱਧ ਉਤਪਾਦਕ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਗਿਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਅੱਜ ਵੀ ਸਵੇਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਪਸ਼ੂਆਂ ਨੂੰ ਚਾਰਾ ਪਾਉਣ ਅਤੇ ਦੁੱਧ ਚੋਣ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਹੁਣ ਇਹ ਰਵਾਇਤੀ ਡੇਅਰੀ ਕਾਰੋਬਾਰ ਕਈ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਵਿਚ ਘਿਰਦਾ ਨਜ਼ਰ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਕਿਸਾਨਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਚਾਰੇ, ਦਾਣੇ, ਦਵਾਈਆਂ ਅਤੇ ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਦਾ ਖਰਚ ਲਗਾਤਾਰ ਵੱਧ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਦੁੱਧ ਦੇ ਰੇਟ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮਿਹਨਤ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਨਹੀਂ ਵੱਧ ਰਹੇ।
ਸਿੰਥੈਟਿਕ ਦੁੱਧ ਦਾ ਡਰ
ਇਸੇ ਦੌਰਾਨ ਸਿੰਥੈਟਿਕ ਦੁੱਧ ਅਤੇ ਨਕਲੀ ਪਨੀਰ ਦਾ ਮਸਲਾ ਡੇਅਰੀ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵਧਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰ ਰਹੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਅਤੇ ਯੂਨੀਅਨ ਆਗੂਆਂ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਹੈ ਕਿ ਮਾਰਕੀਟ ਵਿੱਚ ਕਥਿਤ ਤੌਰ ’ਤੇ ਕੈਮੀਕਲ ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਉਤਪਾਦ ਖੁੱਲ੍ਹੇਆਮ ਵਿਕ ਰਹੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਖ਼ਾਲਿਸ ਦੁੱਧ ਵੇਚਣ ਵਾਲੇ ਪਸ਼ੂ ਪਾਲਕਾਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਝੱਲਣਾ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਸਸਤੇ ਨਕਲੀ ਉਤਪਾਦਾਂ ਕਾਰਨ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਅਸਲੀ ਦੁੱਧ ਦੀ ਕਦਰ ਘੱਟ ਰਹੀ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਭਰੋਸਾ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਕਾਰਵਾਈ ’ਤੇ ਉੱਠਦੇ ਸਵਾਲ
ਦੋਧੀ ਯੂਨੀਅਨ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ Ranjit Singh Luharka ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਕਈ ਵਾਰ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਨੂੰ ਸ਼ਿਕਾਇਤਾਂ ਦੇਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਅਜੇ ਤੱਕ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਕਾਰਵਾਈ ਨਹੀਂ ਹੋਈ। ਉੱਧਰ ਡੇਅਰੀ ਕਿਸਾਨ ਯੂਨੀਅਨ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ Karamjit Singh Nagli ਦਾ ਦੋਸ਼ ਹੈ ਕਿ ਕਾਰਵਾਈ ਅਕਸਰ ਛੋਟੇ ਦੁੱਧ ਵੇਚਣ ਵਾਲਿਆਂ ਤੱਕ ਹੀ ਸੀਮਿਤ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਕਥਿਤ ਤੌਰ ’ਤੇ ਨਕਲੀ ਉਤਪਾਦ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ’ਤੇ ਸਖ਼ਤੀ ਘੱਟ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਭਰੋਸੇ ਦਾ ਮਸਲਾ
ਹਾਲਾਂਕਿ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਵੱਲੋਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਸ਼ਾਂ ’ਤੇ ਕੋਈ ਵਿਸਥਾਰਪੂਰਵਕ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਸਾਹਮਣੇ ਨਹੀਂ ਆਈ, ਪਰ ਇਹ ਮਸਲਾ ਸਿਰਫ਼ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ ਆਮਦਨ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਡੇਅਰੀ ਖੇਤਰ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਜਾਣਕਾਰਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਮਾਰਕੀਟ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾਵਟੀ ਜਾਂ ਨਕਲੀ ਦੁੱਧ ਉਤਪਾਦਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਸ਼ੱਕ ਵਧਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸਦਾ ਅਸਰ ਉਪਭੋਗਤਾਵਾਂ ਦੇ ਭਰੋਸੇ ਅਤੇ ਪੂਰੇ ਡੇਅਰੀ ਖੇਤਰ ਦੀ ਸਾਖ ’ਤੇ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਪਿੰਡਾਂ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਮਸਲਾ
ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਡੇਅਰੀ ਫਾਰਮਿੰਗ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਕਾਰੋਬਾਰ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੀ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਛੋਟੇ ਅਤੇ ਮੱਧਮ ਕਿਸਾਨ ਖੇਤੀ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਪਸ਼ੂ ਪਾਲਣ ਨੂੰ ਆਮਦਨ ਦੇ ਸਹਾਰੇ ਵਜੋਂ ਅਪਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਅਜਿਹੇ ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਖਰਚ ਵੱਧਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਮਾਰਕੀਟ ਵਿੱਚ ਮੁਕਾਬਲਾ ਅਸਮਾਨ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਇਸਦਾ ਸਿੱਧਾ ਅਸਰ ਪਿੰਡਾਂ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ’ਤੇ ਵੀ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਇਹ ਰੋਸ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਦਿਨ ਦੀ ਨਾਰਾਜ਼ਗੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਉਹਨਾਂ ਸਵਾਲਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਹੈ ਜੋ ਡੇਅਰੀ ਕਿਸਾਨ ਕਾਫ਼ੀ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਉਠਾ ਰਹੇ ਹਨ- ਖ਼ਾਲਿਸ ਦੁੱਧ ਦੀ ਠੀਕ ਕੀਮਤ, ਮਿਲਾਵਟੀ ਉਤਪਾਦਾਂ ’ਤੇ ਰੋਕ ਅਤੇ ਪਸ਼ੂ ਪਾਲਕਾਂ ਲਈ ਬਿਹਤਰ ਆਰਥਿਕ ਸੁਰੱਖਿਆ। ਹੁਣ ਵੇਖਣਾ ਇਹ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਅਤੇ ਸੰਬੰਧਤ ਵਿਭਾਗ ਇਸ ਮਸਲੇ ’ਤੇ ਅੱਗੇ ਕੀ ਕਦਮ ਚੁੱਕਦੇ ਹਨ।
COMMENTS