ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਬਦਲਦੇ ਮੌਸਮ ਅਤੇ ਅਚਾਨਕ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਕੁਦਰਤੀ ਆਫ਼ਤਾਂ ਤੋਂ ਫ਼ਸਲਾਂ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਤਕਨੀਕੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਜਲਵਾਯੂ-ਅਨੁਕੂ
ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਬਦਲਦੇ ਮੌਸਮ ਅਤੇ ਅਚਾਨਕ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਕੁਦਰਤੀ ਆਫ਼ਤਾਂ ਤੋਂ ਫ਼ਸਲਾਂ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਤਕਨੀਕੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਜਲਵਾਯੂ-ਅਨੁਕੂਲ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਨੂੰ ਹੁਲਾਰਾ ਦੇਣ ਅਤੇ ਫ਼ਸਲਾਂ ਦੀ ਪੈਦਾਵਾਰ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕਰਨ ਲਈ ਨਵੀਂ ਤਕਨਾਲੋਜੀ, ਆਰਟੀਫੀਸ਼ੀਅਲ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ (AI) ਅਤੇ ਹਾਈ-ਟੈਕ ਟਰੈਕਿੰਗ ਸਿਸਟਮ ਤਾਇਨਾਤ ਕੀਤੇ ਜਾਣਗੇ। ਇਸ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ, ਪੰਜਾਬ ਐਗਰੀਕਲਚਰਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ (PAU) ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਮੌਸਮ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿਭਾਗ (IMD) ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਸਮਝੌਤਾ ਪੱਤਰ ‘ਤੇ ਹਸਤਾਖ਼ਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ।
ਜਲਵਾਯੂ ਪਰਿਵਰਤਨ ਦੇ ਖ਼ਤਰਿਆਂ ਲਈ ਅਹਿਮ ਕਦਮ
ਇਹ ਪਹਿਲ ਮੌਸਮ ਦੇ ਬਦਲਦੇ ਮਿਜ਼ਾਜ, ਅੱਤ ਦੀ ਗਰਮੀ-ਸਰਦੀ ਅਤੇ ਬੇਮੌਸਮੀ ਬਾਰਿਸ਼ਾਂ ਕਾਰਨ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਖ਼ਤਰਿਆਂ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨ ਲਈ ਚੁੱਕੀ ਗਈ ਹੈ। ਨਾਲ ਹੀ, ਅੱਜ-ਕੱਲ੍ਹ ਜਲਵਾਯੂ ਵਿੱਚ ਆ ਰਹੀ ਅਸਥਿਰਤਾ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਖੇਤਰੀ ਖ਼ੁਰਾਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਪੀਏਯੂ ਦੇ ਵਾਈਸ-ਚਾਂਸਲਰ ਐੱਸ. ਐੱਸ. ਗੋਸਲ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ‘ਗੇਮ-ਚੇਂਜਰ’ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ ਫ਼ਸਲੀ ਯੋਜਨਾਬੰਦੀ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾਏਗਾ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਨੁਕਸਾਨ ਨੂੰ ਵੀ ਘਟਾਏਗਾ।
AI ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਅਤੇ ਡੌਪਲਰ ਮੌਸਮ ਰਾਡਾਰ
ਇਸ ਸਮਝੌਤੇ ਦੇ ਤਹਿਤ, ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ 300 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਰੇਂਜ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਅਤਿ-ਆਧੁਨਿਕ ‘ਡੌਪਲਰ ਮੌਸਮ ਰਾਡਾਰ’ (Doppler weather radar) ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਨਵੇਂ ਕੇਂਦਰਾਂ ਤੋਂ ਅਸਲ-ਸਮੇਂ ਦਾ ਡੇਟਾ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਲਈ ਮੌਸਮ-ਆਧਾਰਿਤ ਸਲਾਹਾਂ ਅਤੇ AI-ਸੰਚਾਲਿਤ ਹੱਲਾਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਕਰੇਗਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਇਹ ਤਕਨੀਕੀ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚਾ ਪੱਛਮੀ ਗੜਬੜੀਆਂ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਮੌਸਮ ਦੇ ਪੈਟਰਨਾਂ ‘ਤੇ ਫ਼ਸਲਾਂ ਦੇ ਬਚਾਅ ਲਈ ਬਹੁਤ ਬਾਰੀਕੀ ਨਾਲ ਨੇੜਿਓਂ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰੇਗਾ।
‘ਮਿਸ਼ਨ ਮੌਸਮ ਯੋਜਨਾ’ ਤਹਿਤ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿਖੇ ਸਥਾਪਨਾ
ਇਹ ਉੱਨਤ ‘ਸੀ-ਬੈਂਡ ਰਾਡਾਰ’, ਜੋ ਕਿ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ‘ਮਿਸ਼ਨ ਮੌਸਮ ਯੋਜਨਾ’ ਦੇ ਫੰਡਾਂ ਨਾਲ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੇ ਨਾਗ ਕਲਾਂ ਵਿਖੇ ਸਥਿਤ ਕ੍ਰਿਸ਼ੀ ਵਿਗਿਆਨ ਕੇਂਦਰ (KVK) ਵਿਖੇ ਬਣਾਇਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਸ ਸਿਸਟਮ ਦੇ ਚਾਲੂ ਹੋਣ ਨਾਲ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਬਚਾਅ ਲਈ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮਿਲੇਗੀ, ਸਗੋਂ ਤੁਰੰਤ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਅਲਰਟ ਰਾਹੀਂ ਜਨਤਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨੂੰ ਵੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਠੋਸ ਨੀਤੀਆਂ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਦਦ ਮਿਲੇਗੀ।
9 ਜ਼ਮੀਨੀ ਓਬਜ਼ਰਵੇਟਰੀਆਂ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ
ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦੇ ਦੂਜੇ ਪੜਾਅ ਵਿੱਚ, ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਿੱਸਿਆਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਵਰ ਕਰਨ ਲਈ 9 ਜ਼ਮੀਨੀ ਓਬਜ਼ਰਵੇਟਰੀਆਂ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਣਗੀਆਂ। ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ ‘ਤੇ, ਇਹ ਨਵੇਂ ਮੌਸਮ ਓਬਜ਼ਰਵੇਟਰ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ, ਪਠਾਨਕੋਟ, ਫ਼ਤਹਿਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ, ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ, ਸੰਗਰੂਰ, ਮਾਨਸਾ ਅਤੇ ਮੁਕਤਸਰ ਦੇ ਕੇਵੀਕੇ ਕੇਂਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੇ ਜਾਣਗੇ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ, ਅਬੋਹਰ ਅਤੇ ਕਪੂਰਥਲਾ ਵਿੱਚ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਖੋਜ ਕੇਂਦਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਇਸ ਨੈੱਟਵਰਕ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਜਾਵੇਗਾ ਤਾਂ ਜੋ ਹਰ ਖੇਤਰ ਤੱਕ ਮੌਸਮ ਦੀ ਸਹੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਪਹੁੰਚ ਸਕੇ।
ਖੇਤੀ ਖੇਤਰ ਦਾ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਭਵਿੱਖ
ਆਈਐੱਮਡੀ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਸੁਰਿੰਦਰ ਪਾਲ ਅਤੇ ਪੀਏਯੂ ਦੇ ਪਸਾਰ ਸਿੱਖਿਆ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਮੱਖਣ ਸਿੰਘ ਭੁੱਲਰ ਨੇ ਸਮਝੌਤੇ ਨੂੰ ਅੰਤਿਮ ਰੂਪ ਦਿੱਤਾ। ਭੁੱਲਰ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਇਸ ਨੈੱਟਵਰਕ ਦੇ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਕਿਸਾਨਾਂ ਲਈ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਚੇਤਾਵਨੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਤੇਜ਼ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ। ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਜਲਵਾਯੂ ਪਰਿਵਰਤਨ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਮੌਸਮ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਮੁਖੀ ਪੀ. ਕੇ. ਕਿੰਗਰਾ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਸੈਕਟਰ ਨੂੰ ਮੌਸਮ ਦੇ ਗੰਭੀਰ ਜੋਖ਼ਮਾਂ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਅਜਿਹੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਲੋੜ ਸੀ। ਇਹ ਕਦਮ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਅਤੇ ਕਿਸਾਨੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਦਿਸ਼ਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰੇਗਾ।
COMMENTS