ਕੁਦਰਤ ਨਾਲ ਜੁੜਨਗੇ ਬੱਚੇ: IIT Ropar ਨੇ ਲਾਂਚ ਕੀਤਾ AI ਆਧਾਰਿਤ ਲਰਨਿੰਗ ਐਪ ‘AVNI’

IIT ਰੋਪੜ ਦੇ ਡਿਜੀਟਲ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਲਈ ‘AI ਸੈਂਟਰ ਆਫ਼ ਐਕਸੀਲੈਂਸ’ (ANNAM.AI) ਵੱਲੋਂ ਇੱਕ ਨਿਵੇਕਲੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਸੰਸਥਾ ਨੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਕੁਦਰਤੀ ਮਾਹੌਲ ਰਾਹੀਂ ਪੌਦਿਆਂ, ਫ਼ਸਲਾਂ, ਭੋਜਨ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਬਾਰੇ ਸਿਖਾਉਣ ਲਈ ‘AVNI-Grow with Nature’ ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਡਿਜੀਟਲ ਲਰਨਿੰਗ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਲਾਂਚ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਵੈੱਬ ਅਤੇ ਮੋਬਾਈਲ ਐਪ ਆਰਟੀਫੀਸ਼ੀਅਲ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ (AI) ਅਤੇ ਵਿਹਾਰਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਬੱਚੇ ਆਪਣੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਦੇਖੀਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਵਸਤਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹਾਸਲ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਕੁਦਰਤ ਨਾਲ ਜੁੜਨ ਦਾ ਮੌਕਾ

ਇਸ ਡਿਜੀਟਲ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਰਾਹੀਂ ਬੱਚੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਫ਼ਸਲਾਂ, ਫਲਾਂ, ਸਬਜ਼ੀਆਂ, ਮਸਾਲਿਆਂ, ਅਨਾਜਾਂ ਅਤੇ ਬਾਜਰੇ ਬਾਰੇ ਡੂੰਘਾਈ ਨਾਲ ਖੋਜ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਬੱਚਾ ਕਿਸੇ ਪੌਦੇ ਜਾਂ ਫ਼ਸਲ ਨੂੰ ਦੇਖਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਇਸ ਐਪ ਦੀ AI-ਅਧਾਰਿਤ ਪਛਾਣ ਤਕਨੀਕ ਰਾਹੀਂ ਉਸ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਪਹਿਲਕਦਮੀ ਦਾ ਮੁੱਖ ਉਦੇਸ਼ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀਆਂ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਨਜ਼ਰ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਤੇ ਭੋਜਨ ਦੇ ਮੁੱਢਲੇ ਵਿਗਿਆਨ ਨਾਲ ਜੋੜਨਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁਦਰਤ ਪ੍ਰਤੀ ਉਤਸੁਕਤਾ ਪੈਦਾ ਹੋ ਸਕੇ।

AVNI ਦੇ ਆਧੁਨਿਕ ਫੀਚਰਜ਼

IIT ਰੋਪੜ ਵੱਲੋਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਗਈ AVNI ਐਪ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਤੇ ਹਿੰਦੀ ਦੋਵਾਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਉਪਲੱਬਧ ਹੈ। ਛੋਟੇ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਇਸ ਵਿੱਚ ਆਡੀਓ ਸਮੱਗਰੀ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਸੁਣ ਕੇ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਸਮਝ ਸਕਣ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਇਸ ਐਪ ਵਿੱਚ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਚੁਣੌਤੀਆਂ, ਇੱਕ ਡਿਜੀਟਲ ‘ਨੇਚਰ ਬੁੱਕ’, ‘ਨੇਚਰ ਗੈਲਰੀ’ ਅਤੇ ‘ਕ੍ਰੌਪ ਕੰਪੇਅਰ’ ਵਰਗੇ ਵਿਲੱਖਣ ਫੀਚਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਹ ਟੂਲ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਸਿੱਖੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਰਿਕਾਰਡ ਕਰਨ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪੌਦਿਆਂ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਆਪਸੀ ਸਬੰਧਾਂ ਰਾਹੀਂ ਖੇਤੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।

ਕਿਤਾਬਾਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਿਹਾਰਕ ਸਿੱਖਿਆ

ਸੰਸਥਾ ਮੁਤਾਬਕ ਇਸ AVNI ਐਪ ਦਾ ਢਾਂਚਾ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਬੱਚੇ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਿਸ਼ੇ ਦੀ ਰਸਮੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਇਸ ਬਾਰੇ ਮੁੱਢਲੀ ਸਮਝ ਹਾਸਲ ਕਰ ਸਕਣ। ਸਕੂਲ ਦੇ ਬਗੀਚੇ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਕੋਈ ਪੌਦਾ, ਘਰ ਵਿੱਚ ਖਾਧਾ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਕੋਈ ਫਲ ਜਾਂ ਨੇੜਲੇ ਖੇਤ ਵਿੱਚ ਲਹਿਰਾਉਂਦੀ ਫ਼ਸਲ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਇਹ ਸਿੱਖਣ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਬਣ ਸਕਦੀ ਹੈ ਕਿ ਅੰਨ ਕਿਵੇਂ ਉੱਗਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਥਾਲੀਆਂ ਤੱਕ ਕਿਵੇਂ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ। 

ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਅਤੇ ਬਾਲ-ਪੱਖੀ ਡਿਜ਼ਾਈਨ

AVNI ਨੂੰ IIT ਰੋਪੜ ਦੇ ANNAM.AI ਦੇ ਸਹਿ-ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਡਾ. ਮੁਕੇਸ਼ ਸੈਣੀ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਸੰਸਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਐਪ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੁਫ਼ਤ, ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ-ਮੁਕਤ ਅਤੇ ਨਿੱਜਤਾ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਮਾਨਸਿਕਤਾ ਅਨੁਸਾਰ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਡਿਜੀਟਲ ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਮਾਹੌਲ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਅਤੇ ਉਮਰ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਰਹੇ। ANNAM.AI ਭਾਰਤੀ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਲਈ AI-ਆਧਾਰਿਤ ਡਿਜੀਟਲ ਜਨਤਕ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ‘ਤੇ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। 

ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਦਾ ਪਸਾਰ

ਇਹ ਪਹਿਲਕਦਮੀ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਹੀ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਪ੍ਰਤੀ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਕਦਮ ਹੈ। ਇਹ ਪਹਿਲ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੁਆਰਾ ਖਾਧੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਭੋਜਨ ਦੇ ਸਰੋਤਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜਦੀ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਕਿਸਾਨ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦੀ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨੂੰ ਸਮਝਾਉਣ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਦਦਗਾਰ ਸਾਬਤ ਹੋਵੇਗੀ। ਇਹ ਡਿਜੀਟਲ ਸਾਧਨ ਭਵਿੱਖ ਦੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਨੂੰ ਵਾਤਾਵਰਣ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਨਾਲ ਮੁੜ ਜੋੜਨ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਜ਼ਰੀਆ ਬਣੇਗਾ।