GADVASU ਵੱਲੋਂ ਪੰਜ ਰੋਜ਼ਾ ਕੈਂਪ ਦੌਰਾਨ Feed and Fodder Analysis ‘ਤੇ ਦਿੱਤੀ ਵਿਹਾਰਕ ਸਿਖਲਾਈ

ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਦੇਵ ਵੈਟਰਨਰੀ ਅਤੇ ਐਨੀਮਲ ਸਾਇੰਸਿਜ਼ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ (GADVASU), ਲੁਧਿਆਣਾ ਦੇ ਪਸ਼ੂ ਖ਼ੁਰਾਕ ਵਿਭਾਗ ਵੱਲੋਂ 12 ਤੋਂ 16 ਅਕਤੂਬਰ 2026 ਦੌਰਾਨ ਪੰਜ ਰੋਜ਼ਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪ੍ਰੈਕਟੀਕਲ ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਕਰਵਾਇਆ ਗਿਆ। ਇਹ ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ “ਪਸ਼ੂ ਖੁਰਾਕ ਅਤੇ ਚਾਰੇ ਦੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ” (Feed and Fodder Analysis) ‘ਤੇ ਕੇਂਦਰਿਤ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਮੁੱਖ ਉਦੇਸ਼ ਸਿਖਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਲੈਬਾਰਟਰੀ ਵਿੱਚ ਟੈਸਟਿੰਗ ਕਰਨ ਅਤੇ ਪਸ਼ੂ ਖ਼ੁਰਾਕ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਦੀ ਪਰਖ ਕਰਨ ਦੇ ਵਿਹਾਰਕ ਤਰੀਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਬਣਾਉਣਾ ਸੀ। ਇਸ ਪੰਜ ਰੋਜ਼ਾ ਸਿਖਲਾਈ ਦੌਰਾਨ ਭਾਗੀਦਾਰਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਕੇ ਵਿਹਾਰਕ ਤਜ਼ਰਬਾ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਧੁਨਿਕ ਤਕਨੀਕਾਂ ਦੀਆਂ ਬਾਰੀਕੀਆਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਅਤੇ ਤਕਨੀਕੀ ਮੁਹਾਰਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਮਿਲੀ।

ਪਸ਼ੂ ਪਾਲਣ ‘ਚ ਖ਼ੁਰਾਕ ਪਰਖ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ

ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਵਾਈਸ-ਚਾਂਸਲਰ ਡਾ. ਜੇ.ਪੀ.ਐੱਸ. ਗਿੱਲ ਨੇ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦਿਆਂ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੀ ਸੰਤੁਲਿਤ ਖ਼ੁਰਾਕ ਲਈ ਵਿਗਿਆਨਕ ਜਾਂਚ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ‘ਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਚਿਤ ਤਕਨੀਕਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ Feed and Fodder Analysis ਕਰਵਾਉਣ ਨਾਲ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੀ ਉਤਪਾਦਨ ਸਮਰੱਥਾ ਵਧਦੀ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਖ਼ੁਰਾਕ ਦੀ ਸੁਚੱਜੀ ਵਰਤੋਂ ਵੀ ਯਕੀਨੀ ਬਣਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਖ਼ੁਰਾਕ ਦੀ ਬਰਬਾਦੀ ਨੂੰ ਰੋਕਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਦੁੱਧ ਉਤਪਾਦਨ ਦੀ ਲਾਗਤ ਨੂੰ ਘਟਾ ਕੇ, ਡੇਅਰੀ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੇ ਸ਼ੁੱਧ ਮੁਨਾਫ਼ੇ ਵਿੱਚ ਕਾਫ਼ੀ ਵਾਧਾ ਕਰਦੀ ਹੈ।

ਸੰਤੁਲਿਤ ਖ਼ੁਰਾਕ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਲਾਭ

ਪਸ਼ੂ ਖ਼ੁਰਾਕ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਮੁਖੀ ਡਾ. ਜੇ.ਐੱਸ. ਹੁੰਦਲ ਨੇ ਪਸ਼ੂਧਨ ਦੇ ਪੋਸ਼ਣ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਵਿੱਚ ਵਿਗਿਆਨਕ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਬਾਰੇ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਸਹੀ ਮਾਤਰਾ ਤੈਅ ਕਰਨ ਲਈ ਨਿਯਮਿਤ Feed and Fodder Analysis ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਪਸ਼ੂਆਂ ਲਈ ਸੰਤੁਲਿਤ ਖ਼ੁਰਾਕ ਤਿਆਰ ਕਰਨਾ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਘੱਟ ਖ਼ਰਚੇ ‘ਤੇ ਪਸ਼ੂਧਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਤਪਾਦਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ, ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਵਿਗਿਆਨਕ ਨਿਯਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਖੁਰਾਕ ਅਤੇ ਚਾਰੇ ‘ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜ਼ਿਕਰਯੋਗ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਤਰੀਕਾ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਰਥਿਕ ਸੰਕਟਾਂ ਤੋਂ ਉਭਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਲੈਬਾਰਟਰੀ ਵਿੱਚ ਵਿਹਾਰਕ ਸਿਖਲਾਈ

ਇਸ ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੌਰਾਨ ਭਾਗੀਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਪਸ਼ੂ-ਖ਼ੁਰਾਕ ਅਤੇ ਚਾਰੇ ਦੇ ਨਮੂਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਨਮੀ, ਕੁੱਲ ਸੁਆਹ (Total ash), ਕਰੂਡ ਪ੍ਰੋਟੀਨ, ਈਥਰ ਐਕਸਟ੍ਰੈਕਟ, ਕਰੂਡ ਫਾਈਬਰ, ਨਿਊਟਰਲ ਡਿਟਰਜੈਂਟ ਫਾਈਬਰ (NDF), ਐਸਿਡ ਡਿਟਰਜੈਂਟ ਫਾਈਬਰ (ADF), ਲਿਗਨਿਨ, ਕੈਲਸ਼ੀਅਮ, ਫਾਸਫੋਰਸ ਅਤੇ ਯੂਰੀਆ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਨ ਦਾ ਪ੍ਰੈਕਟੀਕਲ ਤਜ਼ਰਬਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਪ੍ਰਤੀਭਾਗੀਆਂ ਨੇ ਲੈਬਾਰਟਰੀ ਅੰਦਰ Feed and Fodder Analysis ਦੇ ਤਹਿਤ ਨਮੂਨੇ ਤਿਆਰ ਕਰਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਣ, ਅਫਲਾਟੌਕਸਿਨ ਦੀ ਪਰਖ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸਾਈਲੇਜ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਪਰਖਣ ਦੇ ਢੰਗ ਸਿੱਖੇ। ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵੱਲੋਂ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤੀਆਂ ਨਵੀਆਂ ਖ਼ੁਰਾਕੀ ਤਕਨੀਕਾਂ ਬਾਰੇ ਵੀ ਵਿਸਥਾਰਪੂਰਵਕ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸਾਂਝੀ ਕੀਤੀ ਗਈ।

ਵਿਗਿਆਨਕ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਉਤਪਾਦਕਤਾ ਵਾਧਾ

ਇਸ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦਾ ਸੰਚਾਲਨ ਕੋਆਰਡੀਨੇਟਰ ਡਾ. ਉਦੈਬੀਰ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਡਾ. ਜੁਝਾਰ ਸਿੰਘ ਸਿੱਧੂ ਵੱਲੋਂ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਹੋਰ ਮਾਹਿਰ ਫੈਕਲਟੀ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਸਿਖਲਾਈ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਵਾਲ-ਜਵਾਬ ਸੈਸ਼ਨ ਵੀ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਭਾਗੀਦਾਰਾਂ ਨੇ ਲੈਬਾਰਟਰੀ ਦੇ ਨਤੀਜਿਆਂ ਨੂੰ ਖੇਤਰੀ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਅਮਲ ਵਿੱਚ ਲਿਆਉਣ ਬਾਰੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ੰਕੇ ਦੂਰ ਕੀਤੇ। ਸਮੁੱਚੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਖੇਤਰੀ ਮਾਹਿਰਾਂ ਦੀ ਤਕਨੀਕੀ ਯੋਗਤਾ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਜੋ ਜ਼ਮੀਨੀ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਖ਼ੁਰਾਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਅਪਣਾ ਕੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੀ ਸਿਹਤ ਸੰਭਾਲ ਅਤੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ ਆਮਦਨ ਵਿੱਚ ਚੋਖਾ ਵਾਧਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ।