ਮਹਿਲਾ ਕਿਸਾਨ ਦਿਵਸ 2026: ਭਾਰਤੀ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦਾ ਅਸਲੀ ਚਿਹਰਾ 59.8% ਸ਼ਕਤੀ, ਭੋਜਨ ਤੋਂ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਤੱਕ ਦੀ ਯਾਤਰਾ

ਮਹਿਲਾ ਕਿਸਾਨ ਦਿਵਸ 2026: ਪੀਰੀਅਡਿਕ ਲੇਬਰ ਫੋਰਸ ਸਰਵੇਖਣ (PLFS) ਦੀ ਤਾਜ਼ਾ ਰਿਪੋਰਟ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਜਨਵਰੀ-ਦਸੰਬਰ 2025 ਦੌਰਾਨ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਕਾਰਜਬਲ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਹਿੱਸੇਦਾਰੀ 59.8 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਸੀ।

ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ‘ਕਿਸਾਨ’ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣਦੇ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਅਕਸਰ ਸਾਡੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਇੱਕ ਆਦਮੀ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਭਾਰਤੀ ਖੇਤਾਂ ਦੀ ਅਸਲੀਅਤ ਬਿਲਕੁਲ ਵੱਖਰੀ ਹੈ। ਅੱਜ, ਜਦੋਂ ਦੇਸ਼ ਡਾ. ਬੀ.ਆਰ. ਅੰਬੇਡਕਰ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਸੈਂਟਰ ਵਿਖੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਹਿਲਾ ਕਿਸਾਨ ਦਿਵਸ 2026 ਮਨਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਉਸ ਅਣਦੇਖੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਸਨਮਾਨ ਦੇਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਹੈ ਜੋ ਭਾਰਤੀ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦੀ ਰੀੜ੍ਹ ਦੀ ਹੱਡੀ ਹੈ।

ਅੰਕੜਿਆਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹਕੀਕਤ

ਪੀਰੀਅਡਿਕ ਲੇਬਰ ਫੋਰਸ ਸਰਵੇਖਣ (PLFS) ਦੀ ਤਾਜ਼ਾ ਰਿਪੋਰਟ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਜਨਵਰੀ-ਦਸੰਬਰ 2025 ਦੌਰਾਨ ਭਾਰਤ ਦੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਕਾਰਜਬਲ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦਾ ਯੋਗਦਾਨ 59.8 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਸੀ। ਇਹ ਅੰਕੜਾ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਹੁਣ ਸਿਰਫ ਸਹਾਇਕ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਸਗੋਂ ਮੁੱਖ ਕਿਸਾਨ ਹਨ। ਬੀਜ ਬੀਜਣ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਵਾਢੀ ਤੱਕ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਯੋਗਦਾਨ (ਮਹਿਲਾ ਕਿਸਾਨ ਦਿਵਸ 2026) ਪਸ਼ੂ ਪ੍ਰਬੰਧਨ, ਬੀਜ ਸੰਭਾਲ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਸਰੋਤਾਂ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ।

ਗਲੋਬਲ ਮਾਨਤਾ ਅਤੇ ਇਸ ਸਾਲ ਦਾ ਥੀਮ

ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਨੇ ਸਾਲ 2026 ਨੂੰ “ਔਰਤ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਾਲ” (IYWF 2026) ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਗਲੋਬਲ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਭਾਰਤ ਲਈ ਆਪਣੀਆਂ ਨੀਤੀਆਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਕਰਨ ਦਾ ਇੱਕ ਮੌਕਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਾਲ ਦਾ ਥੀਮ “ਇੱਕ ਵਿਕਸਤ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਖੇਤਰ ਅਤੇ ਇੱਕ ਵਿਕਸਤ ਭਾਰਤ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਵਿੱਚ ਔਰਤ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ” ਹੈ। ਇਹ ਥੀਮ ਨਾ ਸਿਰਫ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਆਧੁਨਿਕ ਤਕਨਾਲੋਜੀ, ਫਸਲ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ-ਅਧਾਰਤ ਉੱਦਮਾਂ ਰਾਹੀਂ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਤਰੱਕੀ ਨੂੰ ਵੀ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਇਹ ਧਿਆਨ ਦੇਣ ਯੋਗ ਹੈ ਕਿ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਮਹਾਸਭਾ ਨੇ ਦਸੰਬਰ 2007 ਵਿੱਚ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੇਂਡੂ ਮਹਿਲਾ ਦਿਵਸ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਇਹ ਦਿਨ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 15 ਅਕਤੂਬਰ, 2008 ਨੂੰ ਮਨਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।

ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਜੋ ਬਾਕੀ ਹਨ

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਹ ਜਸ਼ਨ ਆਤਮ-ਨਿਰੀਖਣ ਲਈ ਵੀ ਇੱਕ ਪਲ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ, ਮਹਿਲਾ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਮੀਨ ਦੀ ਉਤਪਾਦਕਤਾ ਵਿੱਚ 24 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਦੇ ਪਾੜੇ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਗਰਮੀ ਜਾਂ ਸੋਕੇ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਫ਼ਸਲੀ ਮੁੱਲ ਮਰਦਾਂ ਨਾਲੋਂ 3 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਵੱਧ ਘੱਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਜਿੱਥੇ 36 ਮਿਲੀਅਨ ਔਰਤਾਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਕਿਸਾਨ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਥੇ ਹੀ ਜ਼ਮੀਨ ਦੀ ਮਾਲਕੀ ਅਤੇ ਸਰੋਤਾਂ ਤੱਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਅਜੇ ਵੀ ਸੀਮਤ ਹੈ।