ਚੂਹਿਆਂ ਦੀ ਵੱਧਦੀ ਆਬਾਦੀ ‘ਤੇ ਲੱਗੇਗੀ ਬ੍ਰੇਕ: PAU ਦੀ “ਬਰਥ ਕੰਟਰੋਲ” ਤਕਨੀਕ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ ਪੇਟੈਂਟ

ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਖੋਜ ਨੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਸੁਨਹਿਰੀ ਅਧਿਆਇ ਜੋੜਿਆ ਹੈ। ਲੁਧਿਆਣਾ ਸਥਿਤ ਪੰਜਾਬ ਐਗਰੀਕਲਚਰਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ (PAU) ਨੇ ਚੂਹਿਆਂ ਦੀ ਵੱਧ ਰਹੀ ਆਬਾਦੀ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣ-ਪੱਖੀ ਤਕਨੀਕ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਹ ਨਵੀਂ ਖੋਜ, ਜਿਸ ਨੂੰ “ਇਕੋ-ਫਰੈਂਡਲੀ ਕੰਟਰੈਸੈਪਟਿਵ ਬੇਟ” (ਗਰਭ ਨਿਰੋਧਕ ਚੋਗ) ਕਿਹਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਪੇਟੈਂਟ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਜ਼ਿਕਰਯੋਗ, ਇਹ ਤਕਨੀਕ ਚੂਹਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜਨਮ ਦਰ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ‘ਤੇ ਕੇਂਦਰਿਤ ਹੈ।

ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਜ਼ਹਿਰਾਂ ਦਾ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਬਦਲ

ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਿੱਚ, ਚੂਹਿਆਂ ਨੂੰ ਫਸਲਾਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਦੁਸ਼ਮਣ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਤੱਕ, ਚੂਹਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਲਈ ਜ਼ਹਿਰੀਲੀਆਂ ਦਵਾਈਆਂ (ਰੋਡੈਂਟੀਸਾਈਡਜ਼) ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਰਹੀ ਹੈ। ਜ਼ਿਕਰਯੋਗ, ਪਰ ਇਸ ਦੇ ਦੋ ਵੱਡੇ ਨੁਕਸਾਨ ਸਨ: ਪਹਿਲਾ, ਚੂਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜ਼ਹਿਰ ਦੇ ਖਿਲਾਫ਼ ਪ੍ਰਤੀਰੋਧਕ ਸ਼ਕਤੀ ਪੈਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਦੂਜਾ, ਇਹ ਜ਼ਹਿਰ ਹੋਰ ਜਾਨਵਰਾਂ, ਪੰਛੀਆਂ ਅਤੇ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਸਿਹਤ ਲਈ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਸਾਬਤ ਹੁੰਦਾ ਸੀ।

PAU ਦੀ ਇਹ ਨਵੀਂ ਤਕਨੀਕ ‘ਮਾਰੋ ਅਤੇ ਵਧੋ’ (kill-and-rebound) ਦੇ ਚੱਕਰ ਨੂੰ ਤੋੜਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਚੂਹਿਆਂ ਨੂੰ ਜ਼ਹਿਰ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਬਚੇ ਹੋਏ ਚੂਹੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰਜਨਨ ਕਰਕੇ ਆਪਣੀ ਗਿਣਤੀ ਫਿਰ ਵਧਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ, ਇਹ ‘ਬਰਥ ਕੰਟਰੋਲ’ ਤਕਨੀਕ ਚੂਹਿਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰਜਨਨ ਸਮਰੱਥਾ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਘੱਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਨੈਨੋ-ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਵਰਤੋਂ

ਇਸ ਖੋਜ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਇਸ ਵਿੱਚ ਵਰਤੀ ਗਈ ਨੈਨੋ-ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਹੈ। ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ‘ਕੁਇਨੈਸਟਰੋਲ’ ਨਾਮਕ ਮਿਸ਼ਰਣ ਨੂੰ ਨੈਨੋ-ਕਣਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਫ਼ਾਇਦਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਦਵਾਈ ਦੀ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਮਾਤਰਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਵੀ ਚੂਹਿਆਂ ਦੀ ਉਪਜਾਊ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਰੋਕਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਨੈਨੋ-ਕਣਾਂ ਕਾਰਨ, ਇਹ ਦਵਾਈ ਚੂਹਿਆਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਬਿਹਤਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਅਸਰ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ।

ਸਵਾਦਿਸ਼ਟ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਚੋਗ

ਇਹ ਅਕਸਰ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਚੂਹੇ ਕੌੜੀਆਂ ਜਾਂ ਸ਼ੱਕੀ ਦਵਾਈਆਂ ਨੂੰ ਖਾਣ ਤੋਂ ਗੁਰੇਜ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨੂੰ ‘ਬੇਟ ਸ਼ਾਇਨੈੱਸ’ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। PAU ਦੇ ਮਾਹਿਰਾਂ ਨੇ ਇਸ ਚੋਗ ਨੂੰ ਇੰਨਾ ਸਵਾਦਿਸ਼ਟ ਬਣਾਇਆ ਹੈ ਕਿ ਚੂਹੇ ਇਸ ਨੂੰ ਬੜੇ ਚਾਅ ਨਾਲ ਖਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਬਿਲਕੁਲ ਤਿਆਰ ਫਾਰਮੂਲੇ ਵਿੱਚ ਉਪਲਬਧ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਿਸਾਨ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਇਹ ਤਕਨੀਕ ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਚੂਹਿਆਂ ‘ਤੇ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਹੈ ਜੋ ਰਵਾਇਤੀ ਜ਼ਹਿਰ ਪਛਾਣ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ ਲਾਗਤ ਘਟੇਗੀ ਅਤੇ ਫ਼ਸਲਾਂ ਦੇ ਝਾੜ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਵੀ ਬਰਕਰਾਰ ਰਹੇਗੀ।

ਭਵਿੱਖ ਦੀਆਂ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ

ਇਹ ਤਕਨੀਕ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਖੇਤਾਂ ਲਈ, ਸਗੋਂ ਸ਼ਹਿਰੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਅਤੇ ਗੋਦਾਮਾਂ ਲਈ ਵੀ ਇੱਕ ਵਰਦਾਨ ਸਾਬਤ ਹੋਵੇਗੀ। ਇਹ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਫਸਲਾਂ ਦੀ ਤਬਾਹੀ ਨੂੰ ਰੋਕੇਗੀ, ਸਗੋਂ ਚੂਹਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਫੈਲਣ ਵਾਲੀਆਂ ਗੰਭੀਰ ਬਿਮਾਰੀਆਂ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪਲੇਗ ਆਦਿ) ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਦਦ ਕਰੇਗੀ। ਇਹ ਅਹਿੰਸਕ ਅਤੇ ਟਿਕਾਊ ਤਰੀਕਾ ‘ਇੰਟੀਗ੍ਰੇਟਿਡ ਪੈਸਟ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ’ ਦਾ ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਜਾਵੇਗਾ, ਜੋ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਸਿਹਤ ਨੂੰ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਣ ਲਈ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੀਲ ਪੱਥਰ ਸਾਬਤ ਹੋਵੇਗਾ।