ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਦੀ ਉੱਨਤਖੇਤੀ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਕਰ ਰਿਹਾਕਿਸਾਨਾਂਦੀਮਦਦਜਾਣੋ ਡਾ. ਰੂਮਾ ਦੇਵੀ ਤੋਂ

ਪੰਜਾਬ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਡਾ. ਰੂਮਾ ਦੇਵੀ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਦੀ ਉੱਨਤ ਕਾਸ਼ਤ ਅਤੇ ਉੱਚ ਉਪਜ ਦੇਣ ਵਾਲੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਬਾਰੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਜਾਣਕਾਰੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਕੇ ਆਧੁਨਿਕ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।

ਜੇਕਰ ਚੰਗੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਕਿਸਾਨ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਚੰਗਾ ਮੁਨਾਫ਼ਾ ਕਮਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਪੰਜਾਬ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਉੱਨਤ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਦੀ ਕਾਸ਼ਤ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਲਗਾਤਾਰ ਯਤਨਸ਼ੀਲ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦਾ ਸਬਜ਼ੀ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿਭਾਗ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਨਵੀਆਂ ਤਕਨੀਕਾਂ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਅਤੇ ਚੰਗੀ ਪੈਦਾਵਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਦੋ ਵਾਰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀਆਂ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਪੰਜਾਬ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਸਬਜ਼ੀ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਕ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਡਾ. ਰੂਮਾ ਦੇਵੀ ਨੇ ਕਿਸਾਨ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ ਦੇ ਪੱਤਰਕਾਰ ਸਰਵੇਸ਼ ਬੁੰਦੇਲੀ ਨਾਲ ਉੱਚ-ਉਪਜ ਵਾਲੀਆਂ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਦੀ ਕਾਸ਼ਤ ਬਾਰੇ ਵਿਸਥਾਰ ਵਿੱਚ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਦੀਆਂ ਨਰਸਰੀਆਂ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਉਤਪਾਦਨ ਤੱਕ ਦੀ ਪੂਰੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵੀ ਸਾਂਝੀ ਕੀਤੀ।

ਨਰਸਰੀ ਕਿਵੇਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ?

ਪੰਜਾਬ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਦੋ ਵਾਰ ਕਿਸਾਨ ਮੇਲਾ ਲਗਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਿਸਾਨਾਂ ਲਈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਦੀ ਕਾਸ਼ਤ ਤਕਨੀਕਾਂ ਅਤੇ ਸੁਧਰੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਮੌਸਮੀ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀਆਂ ਲਗਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਮੌਸਮੀ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਦੀ ਕਾਸ਼ਤ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।

ਪੰਜਾਬ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਸਬਜ਼ੀ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਕ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਡਾ. ਰੂਮਾ ਦੇਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਨਰਸਰੀ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਕਿਚਨ ਗਾਰਡਨ ਬਣਾਉਣ ਬਾਰੇ ਵੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਅੱਗੇ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਨਰਸਰੀ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਨਰਸਰੀ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਲਈ ਪਹਿਲ ਮਿੱਟੀ ਤਿਆਰੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਇਸ ਲਈ ਜਮੀਨ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ 2-3 ਵਾਰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਾਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਇਸਨੂੰ ਸਟਰਲਾਇਜ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਿੱਟੀ ਨੂੰ ਸਟਰਲਾਇਜ ਦੋ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਹਿਲਾ ਤਰੀਕਾ ਹੈ ਮਿੱਟੀ ਨੂੰ ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਲਈ ਧੁੱਪ ਵਿੱਚ ਛੱਡਣਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਕੀੜੇ-ਮਕੌੜੇ ਮਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਦੂਜਾ ਤਰੀਕਾ ਹੈ ਇਸਨੂੰ  ਰਸਾਇਣਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨਾ।

ਇਸ  ਲਈ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰਸਾਇਣ ਲਗਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਫਿਰ ਬੈੱਡਾਂ ਨੂੰ 72 ਘੰਟਿਆਂ ਲਈ ਪਲਾਸਟਿਕ ਨਾਲ ਢੱਕ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬਿਜਾਈ ਲਈ ਇਕਸਾਰ ਲਾਈਨਾਂ ਇੱਕ ਮਸ਼ੀਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਬਣਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਹੱਥੀਂ ਅਜਿਹਾ ਕਰਨਾ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਅੱਗੇ, ਨਰਸਰੀ ਨੂੰ ਵਾਇਰਸ ਦੇ ਹਮਲਿਆਂ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਲਈ ਇਸਨੂੰ ਜਾਲ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਹਾਈਬ੍ਰਿਡ ਬੈਂਗਣ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ

ਡਾ. ਰੂਮਾ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਹਾਈਬ੍ਰਿਡ ਬੈਂਗਣ ਕਿਸਮਾਂ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਪਹਿਲੀ PBH-6 ਹਾਈਬ੍ਰਿਡ ਹੈ। ਇਸ ਕਿਸਮ ਦਾ ਝਾੜ ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਹੈ, ਜੋ ਪ੍ਰਤੀ ਏਕੜ 278 ਕੁਇੰਟਲ ਤੱਕ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਬੈਂਗਣ ਕਿਸਮਾਂ ਵਿੱਚ ਗੋਲ, ਲੰਬੇ ਅਤੇ ਭਰਤੇ ਲਈ ਵੱਡੇ ਬੈਂਗਣ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇੱਥੇ, ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਬੈਂਗਣ ਦੀ ਕਾਸ਼ਤ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਕਿਵੇਂ ਕਰਨੀ ਹੈ, ਪੌਦਿਆਂ ਨੂੰ ਵਧਣ ਵੇਲੇ ਖਾਦ ਕਿਵੇਂ ਦੇਣੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਨਦੀਨਾਂ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਹਟਾਉਣਾ ਹੈ।

ਖੇਤਾਂ ਨੂੰ ਸਿੰਚਾਈ ਕਰਨ ਲਈ ਬੈਂਗਣ ਦੇ ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦੇ ਨਾਲੇ ਵੀ ਚੈਨਲ ਬਣਾਏ  ਗਏ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਕਿਸਾਨ ਇਹ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੇਖਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਅਜ਼ਮਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਨੂੰ ਫਾਇਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਇੱਥੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਨਵੀਆਂ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਬਾਰੇ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬੀਜ ਕਿੱਥੋਂ ਮਿਲ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ, ਪੰਜਾਬ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਬੀਜ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਟਾਲਾਂ ਰਾਹੀਂ ਵੇਚਦੀ ਹੈ।

ਲਾਲ ਭਿੰਡੀ  ਬਹੁਤ ਖਾਸ ਹੈ

ਭਿੰਡੀ ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਹਰੇ ਰੰਗ ਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਇੱਥੇ, ਇੱਕ ਲਾਲ ਭਿੰਡੀ ਉਗਾਉ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਵਧੇਰੇ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਰੂਮਾ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਕਿਸਮ ਦੀ ਭਿੰਡੀ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਲਾਲੀਮਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਐਂਥੋਸਾਇਨਿਨ ਅਤੇ ਆਇਓਡੀਨ ਦੀ ਉੱਚ ਮਾਤਰਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਲੋਕ ਇਸ ਕਿਸਮ ਦੀ ਭਿੰਡੀ ਦੀ ਕਾਫੀ ਚਰਚਾ ਹੈ, ਲੋਕਾ ਪੁੱਛਦੇ  ਹਨ ਕਿ ਬੀਜ ਕਿੱਥੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਉਗਾਉਣਾ ਹੈ।

ਉਹ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਹੁਣ ਲੋਕ ਅਜਿਹੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪੈਦਾਵਾਰ ਦੇਣ ਬਲਕਿ ਵਧੇਰੇ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਤੱਤ ਵੀ ਹੋਣ। ਭਿੰਡੀ ਦੀ ਇੱਕ ਹੋਰ ਕਿਸਮ, ਪੰਜਾਬ ਸੁਹਾਵਣੀ, ਵਾਇਰਸ-ਰੋਧਕ ਹੈ। ਦੋਵੇਂ ਭਿੰਡੀ ਕਿਸਮਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਏਕੜ ਲਗਭਗ 50 ਕੁਇੰਟਲ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।

ਰਵਾਂਹ ਕਦੇ ਨਾ ਫੇਲ੍ਹ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਫਸਲ

ਰਵਾਂਹ ਦੀ ਖੇਤੀ ਕਿਸਾਨਾਂ ਲਈ ਵੀ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸਨੂੰ ਸਬਜ਼ੀ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਦਾਲ ਵਜੋਂ ਵੀ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਰਵਾਂਹ ਦੀਆਂ ਫਲੀਆਂ ਨੂੰ ਸਬਜ਼ੀ ਵਜੋਂ ਵੀ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਡਾ. ਰੂਮਾ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਰਵਾਂਹ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਫ਼ਸਲ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਕਦੇ ਵੀ ਅਸਫਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਇਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਇਸਦੀ ਕਟਾਈ ਹਰ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਮਿੱਟੀ ਨੂੰ ਉਪਜਾਊ ਵੀ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਰਵਾਂਹ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਦਾ ਇੱਕ ਵਧੀਆ ਸਰੋਤ ਵੀ ਹੈ।

ਹੋਰ ਫਸਲਾਂ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ

ਹਲਦੀ ਦੀਆਂ ਦੋ ਕਿਸਮਾਂ ਉਗਾਉਣਾ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਲਈ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੈ। ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਰੂਮਾ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਹਲਦੀ ਦੀਆਂ ਦੋਵੇਂ ਕਿਸਮਾਂ, ਪੰਜਾਬ ਹਲਦੀ 1 ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਹਲਦੀ 2, ਚੰਗੀਆਂ ਹਨ। ਪੰਜਾਬ ਹਲਦੀ 1 ਲਗਭਗ 108 ਕੁਇੰਟਲ ਪ੍ਰਤੀ ਏਕੜ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਹਲਦੀ 2 120 ਕੁਇੰਟਲ ਪ੍ਰਤੀ ਏਕੜ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਪੰਜਾਬ ਹਲਦੀ 1 ਵਿੱਚ ਕਰਕਿਊਮਿਨ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ। ਕਿਸਾਨ ਪੰਜਾਬ ਸ਼ਕਰਕੰਦੀ 21 ਵੀ ਲਗਾ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜੋ 200 ਕੁਇੰਟਲ ਪ੍ਰਤੀ ਏਕੜ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਚਾਰ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀਆਂ ਗਾਜਰਾਂ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ

ਪੰਜਾਬ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਮੂਲੀ, ਗਾਜਰ ਅਤੇ ਸ਼ਲਗਮ ਵੀ ਉਗਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਰੂਮਾ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਗਾਜਰ ਦੀਆਂ ਚਾਰ ਕਿਸਮਾਂ ਹਨ। ਲਾਲ ਗਾਜਰ ਪ੍ਰਤੀ ਏਕੜ 260 ਕੁਇੰਟਲ ਤੱਕ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕਿ ਚਾਰੇ ਕਿਸਮਾਂ ਬਹੁਤ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਪੀਲੀਆਂ ਗਾਜਰਾਂ ਨੂੰ ਅੱਖਾਂ ਲਈ ਖਾਸ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਵਧੀਆ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਗਾਜਰ ਦੀ ਪੰਜਾਬ ਜਾਮੁਨ ਕਿਸਮ ਦੋ ਰੰਗਾਂ ਵਾਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ: ਬਾਹਰੋਂ ਜਾਮਨੀ ਅਤੇ ਅੰਦਰੋਂ ਸੰਤਰੀ। ਕਾਲੀ ਗਾਜਰ, ਜਿਸਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਬਲੈਕ ਬਿਊਟੀ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਆਇਰਨ ਦਾ ਇੱਕ ਵਧੀਆ ਸਰੋਤ ਹੈ

ਕੱਦੂ ਅਤੇ ਕਰੇਲੇ ਦੀਆਂ ਸੁਧਰੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ

ਪੰਜਾਬ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਲਈ ਦਰਜਨਾਂ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀਆਂ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਤਿਆਰ ਕਰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਕਿਸਾਨ ਆਪਣੀਆਂ ਮਨਪਸੰਦ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਉਗਾ ਸਕਣ। ਹਲਵਾ ਕੱਦੂ ਦੀ ਕਿਸਮ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਵਾਇਰਸ-ਰੋਧਕ ਹੈ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤੀ ਏਕੜ 137 ਕੁਇੰਟਲ ਤੱਕ ਝਾੜ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਿਸਮ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਇੱਕ ਆਮ ਕੱਦੂ ਜਿੰਨਾ ਵੱਡਾ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਇਸਦੀ ਵੇਲ ਬਹੁਤ ਜਲਦੀ ਵਧਦੀ ਹੈ। ਕੱਦੂ ਦਾ ਭਾਰ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਤੋਂ ਡੇਢ ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਕੱਦੂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਕਿਸਾਨ ਕੱਦੂ ਦੀ ਚੰਗੀ ਪੈਦਾਵਾਰ ਲਈ ਪੰਜਾਬ ਕੋਮਲ ਕਿਸਮ ਲਗਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਇੱਕ ਗੋਲ ਕੱਦੂ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਝਾੜ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਵਾਰ ਲਗਾਏ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇਹ ਫਲ ਦੇਣਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਪ੍ਰਤੀ ਏਕੜ 200 ਕੁਇੰਟਲ ਤੱਕ ਝਾੜ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਜਿਹੜੇ ਕਿਸਾਨ ਕਰੇਲੇ ਦੀ ਕਾਸ਼ਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਪੰਜਾਬ ਝਾਰ ਕਰੇਲਾ ਇੱਕ ਚੰਗਾ ਵਿਕਲਪ ਹੋਵੇਗਾ। ਕਰੇਲੇ ਦੀ ਇਹ ਕਿਸਮ ਸ਼ੂਗਰ ਦੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਲਈ ਚੰਗੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਕਿਸਮ ਦੇ ਕਰੇਲੇ ਬਹੁਤ ਛੋਟੇ ਅਤੇ ਖਾਣ ਵਿੱਚ ਸੁਆਦੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

ਕਿਸਾਨ ਸੁਧਰੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀ ਕਾਸ਼ਤ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਤਰੀਕਿਆਂ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਕਰਕੇ ਚੰਗਾ ਮੁਨਾਫ਼ਾ ਕਮਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਚੰਗੀ ਫ਼ਸਲ ਲਈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੌਦੇ ਤੋਂ ਪੌਦੇ ਦੀ ਦੂਰੀ 60 ਤੋਂ 75 ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ ਅਤੇ ਕਤਾਰ ਤੋਂ ਕਤਾਰ ਦੀ ਦੂਰੀ 1.5 ਤੋਂ 2 ਮੀਟਰ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਖਾਦਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਅਤੇ ਸਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਲਾਗੂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।