ਰਵਾਇਤੀ ਖੇਤੀ ਤੋਂ ਮੁਨਾਫ਼ੇ ਵਾਲੇ ਸੂਰ ਪਾਲਣ ਤੱਕ: ਸ. ਰਣਧੀਰ ਸਿੰਘ ਦਾ ਪ੍ਰੇਰਨਾਦਾਇਕ ਸਫ਼ਰ

ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਕਿਸਾਨੀ ਅੱਜ ਇੱਕ ਅਜਿਹੇ ਮੋੜ ‘ਤੇ ਖੜ੍ਹੀ ਹੈ ਜਿਥੇ ਕਣਕ-ਝੋਨੇ ਦੇ ਰਵਾਇਤੀ ਫ਼ਸਲੀ ਚੱਕਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਣਾ ਸਮੇਂ ਦੀ ਮੁੱਖ ਲੋੜ ਬਣ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਦੌਰ ਵਿੱਚ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਰੋਪੜ ਦੇ ਕਿਸਾਨ ਸ. ਰਣਧੀਰ ਸਿੰਘ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਇੱਕ ਚਾਨਣ ਮੁਨਾਰਾ ਬਣ ਕੇ ਉੱਭਰੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਾਬਤ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਵਿਗਿਆਨਕ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਨ ਅਤੇ ਦ੍ਰਿੜ ਇਰਾਦੇ ਨਾਲ ਖੇਤੀ ਵਿੱਚ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਲਿਆਂਦੀ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਆਮਦਨ ਵਿੱਚ ਚੋਖਾ ਵਾਧਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਰਵਾਇਤੀ ਖੇਤੀ ਦੀਆਂ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਅਤੇ ਬਦਲਾਅ ਦੀ ਲੋੜ

1955 ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ ਸ. ਰਣਧੀਰ ਸਿੰਘ ਪਿਛਲੇ ਤਿੰਨ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਪੰਜ ਏਕੜ ਜ਼ਮੀਨ ‘ਤੇ ਖੇਤੀ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਹ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਕਣਕ ਅਤੇ ਝੋਨੇ ਦੀ ਖੇਤੀ ‘ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਸਨ। ਪਰ ਵੱਧਦੀਆਂ ਲਾਗਤਾਂ, ਘਟਦੇ ਮੁਨਾਫ਼ੇ ਅਤੇ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤ ਆਮਦਨ ਕਾਰਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਖ਼ਰਚੇ ਪੂਰੇ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਕਲ ਆ ਰਹੀ ਸੀ। ਸਖ਼ਤ ਮਿਹਨਤ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਰਵਾਇਤੀ ਖੇਤੀ ਵਿੱਤੀ ਸਥਿਰਤਾ ਦੇਣ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਸਾਬਤ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਸੇ ਸਹਾਇਕ ਧੰਦੇ ਬਾਰੇ ਸੋਚਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।

KVK ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਅਤੇ ਨਵੀਂ ਸ਼ੁਰੂਆਤ

ਰਣਧੀਰ ਸਿੰਘ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਨਵਾਂ ਮੋੜ ਮਾਰਚ 2021 ਵਿੱਚ ਆਇਆ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਕ੍ਰਿਸ਼ੀ ਵਿਗਿਆਨ ਕੇਂਦਰ (ਕੇਵੀਕੇ), ਰੋਪੜ ਵੱਲੋਂ ਪਿੰਡ ਗੜ੍ਹ ਬੱਗਾ ਵਿਖੇ ਆਯੋਜਿਤ ਇੱਕ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਕੈਂਪ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ। ਇਸ ਕੈਂਪ ਦੌਰਾਨ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਸੂਰ ਪਾਲਣ ਦੇ ਕਿੱਤੇ ਬਾਰੇ ਵਿਸਥਾਰਪੂਰਵਕ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਸੂਰ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵੱਧਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਕਿੱਤਾ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਮੁਨਾਫ਼ਾ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਵਿਗਿਆਨਕ ਤੱਥਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਕਤੂਬਰ 2021 ਵਿੱਚ KVK ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਹੇਠ ਆਪਣਾ ਸੂਰ ਪਾਲਣ ਯੂਨਿਟ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ।

ਵਿਗਿਆਨਕ ਸਿਖਲਾਈ ਅਤੇ ਫਾਰਮ ਪ੍ਰਬੰਧਨ

KVK ਰੋਪੜ ਤੋਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਿਖਲਾਈ ਲੈਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸ. ਰਣਧੀਰ ਨੇ ਟੀਕਾਕਰਨ, ਨਸਲ ਸੁਧਾਰ ਅਤੇ ਬਾਇਓ-ਸੁਰੱਖਿਆ ਵਰਗੀਆਂ ਵਿਗਿਆਨਕ ਤਕਨੀਕਾਂ ਅਪਣਾਈਆਂ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਫਾਰਮ ਵਿੱਚ ਆਧੁਨਿਕ ਸੁਧਾਰ ਕੀਤੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸੂਰਾਂ ਲਈ ਸਾਫ਼ ਪਾਣੀ ਲਈ ਨਿੱਪਲ ਸਿਸਟਮ, ਸੂਰਾਂ ਲਈ ਹੀਟਿੰਗ ਸਿਸਟਮ ਅਤੇ ਫੀਡ ਮਿਸ਼ਰਣ। ਸਫ਼ਾਈ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਦਾ ਖ਼ਾਸ ਧਿਆਨ ਰੱਖਣ ਕਾਰਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇਹ ਸਹਾਇਕ ਧੰਦਾ ਹੁਣ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਗਿਆਨਕ ਲੀਹਾਂ ‘ਤੇ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਨਤੀਜੇ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਲਾਭ

ਜ਼ਿਕਰਯੋਗ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 1.6 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਨਿਵੇਸ਼ ਨਾਲ 5 ਮਾਦਾ ਸੂਰ, 1 ਨਰ ਅਤੇ 20 ਬੱਚਿਆਂ ਨਾਲ ਕੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਨਤੀਜੇ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਸਾਲ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੈਰਾਨੀਜਨਕ ਸਨ, 5 ਮਾਦਾ ਸੂਰਾਂ ਨੇ 53 ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ। ਸਤੰਬਰ 2022 ਵਿੱਚ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 20 ਸੂਰ ਵੇਚ ਕੇ 3 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਕਮਾਏ। ਪਹਿਲੇ ਸਾਲ ਦਾ ਮੁਨਾਫ਼ਾ ਲਗਭਗ 1,95,000 ਰੁਪਏ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੋਲ ਮੌਜੂਦ ਪਸ਼ੂ ਧਨ ਦੀ ਕੀਮਤ ਵੱਧ ਕੇ 6 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਈ।

ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਪ੍ਰਭਾਵ

ਸੂਰ ਪਾਲਣ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਰਣਧੀਰ ਸਿੰਘ ਦੀ ਸਾਲਾਨਾ ਆਮਦਨ ਲਗਭਗ 2.36 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਸੀ, ਜੋ ਹੁਣ ਵੱਧ ਕੇ 4.31 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਕਿੱਤੇ ਨੇ ਨਾ ਸਿਰਫ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਰਥਿਕ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਵਾਸੀ ਨੂੰ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਵੀ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਅੱਜ, ਸ. ਰਣਧੀਰ ਸਿੰਘ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਸਾਨਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਮਿਸਾਲ ਹਨ ਜੋ ਰਵਾਇਤੀ ਖੇਤੀ ਤੋਂ ਅੱਕ ਚੁੱਕੇ ਹਨ ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਤਰੀਕੇ ਲੱਭ ਰਹੇ ਹਨ।