ਸਰਦੀਆਂ ਲਈ ਫਲਾਂ ਦੇ ਬਾਗ਼ਾਂ ਦੀ ਸਾਂਭ-ਸੰਭਾਲ: ਉਤਪਾਦਕਤਾ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਨੁਕਤੇ

ਸਰਦੀਆਂ ਲਈ ਫਲਾਂ ਦੇ ਬਾਗ਼ਾਂ ਦੀ ਸਾਂਭ-ਸੰਭਾਲ: ਉਤਪਾਦਕਤਾ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਨੁਕਤੇ

ਪੰਜਾਬ ‘ਚ ਪਤਝੜ ਦਾ ਸੀਜ਼ਨ ਖ਼ਤਮ ਹੁੰਦੇ ਹੀ ਨਵੰਬਰ ਦਾ ਮਹੀਨਾ ਸਰਦੀਆਂ ਦੀ ਦਸਤਕ ਲੈ ਕੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਮਾਂ ਫਲਦਾਰ ਬੂਟਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਰੀਰਕ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਿ

ਪੌਦਿਆਂ ਦੇ ਸ਼ੌਂਕ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਡਰੈਗਨ ਫਰੂਟ ਦੀ ਖੇਤੀ, ਕਹਿੰਦੇ ‘ਇਹ ਖੇਤੀ ਹਿੰਮਤ ਦੀ ਗੱਲ’
ਗੁਰਿੰਦਰ ਪਾਲ ਸਿੰਘ ਜ਼ੈਲਦਾਰ ਸੰਗਰੂਰ, ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਖੇਤੀਬਾੜੀ (Protected Cultivation) ਦੇ ਅਗਵਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕਿਸਾਨ ਹਨ।
ਜੌ ਦੀ ਖੇਤੀ ਵਿੱਚ ਇਹ ਤਰੀਕਾ ਅਪਣਾਓ ਅਤੇ ਦੇਖੋ ਕਿਸਾਨੀ ਆਮਦਨ ਕਿਵੇਂ ਵਧਦੀ ਹੈ — ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਗਿਆਰਾਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਰਾਜ਼

ਪੰਜਾਬ ‘ਚ ਪਤਝੜ ਦਾ ਸੀਜ਼ਨ ਖ਼ਤਮ ਹੁੰਦੇ ਹੀ ਨਵੰਬਰ ਦਾ ਮਹੀਨਾ ਸਰਦੀਆਂ ਦੀ ਦਸਤਕ ਲੈ ਕੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਮਾਂ ਫਲਦਾਰ ਬੂਟਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਰੀਰਕ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਲੋਕਾਟ ਅਤੇ ਬੇਰ ਫੁੱਲਣ ਅਤੇ ਫਲ ਲੱਗਣ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉੱਥੇ ਹੀ ਪਤਝੜੀ ਫਲ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਨਾਖ, ਆੜੂ, ਆਲੂ-ਬੁਖਾਰਾ, ਅੰਗੂਰ, ਫਾਲਸਾ ਅਤੇ ਅੰਜੀਰ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਸਰਦੀਆਂ ਦੀ ਸੁਸਤ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ‘ਤੇ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਬਾਗਾਂ ਦੀ ਸਹੀ ਸਾਂਭ-ਸੰਭਾਲ ਕਰਨਾ ਬੂਟਿਆਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ, ਕੀੜਿਆਂ ਅਤੇ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਘੱਟ ਕਰਨ ਅਤੇ ਅਗਲੇ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਵਧੀਆ ਫਲ ਲੈਣ ਲਈ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਇਸ ਮੌਸਮ ਦੌਰਾਨ ਬਾਗਬਾਨੀ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਦੇ ਮੁੱਖ ਕਾਰਜਾਂ ਵਿੱਚ ਸਫਾਈ ਰੱਖਣਾ, ਨਿਯਮਤ ਸਿੰਚਾਈ, ਅੰਤਰ-ਫ਼ਸਲਾਂ ਦੀ ਕਾਸ਼ਤ, ਕੋਰੇ ਤੋਂ ਬਚਾਅ ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਬਾਗਾਂ ਦੀ ਯੋਜਨਾਬੰਦੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਉਤਪਾਦਕਤਾ ਬਣਾਈ ਰੱਖੀ ਜਾ ਸਕੇ।

ਬਾਗਾਂ ਦੀ ਸਫ਼ਾਈ ਅਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ

ਫਲਾਂ ਦੀ ਕਟਾਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਾਗਾਂ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਫ਼ ਕਰਨਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਇਹ ਡਿੱਗੇ ਹੋਏ ਪੱਤਿਆਂ, ਸੁੱਕੇ ਫਲਾਂ ਜਾਂ ਛਾਂਟੀ ਦੇ ਮਲਬੇ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਕੀੜਿਆਂ ਅਤੇ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਚੱਕਰ ਨੂੰ ਤੋੜ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਬਾਗ ਵਿੱਚੋਂ ਬਿਮਾਰ ਫਲਾਂ, ਟਾਹਣੀਆਂ ਅਤੇ ਪੱਤਿਆਂ ਨੂੰ ਹਟਾਓ ਅਤੇ ਨਸ਼ਟ ਕਰੋ। ਛਾਂਟੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਚੇ ਹੋਏ ਕੂੜੇ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰੋ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਬਾਗ ਤੋਂ ਦੂਰ ਸੁੱਟ ਦਿਓ। ਇਹ ਅਭਿਆਸ ਅਗਲੇ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਕੀੜਿਆਂ ਦੇ ਵਾਧੇ ਨੂੰ ਰੋਕਦਾ ਹੈ।

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਜੇਕਰ ਤੇਜ਼ ਹਵਾਵਾਂ ਕਾਰਨ ਪੌਦੇ ਖਰਾਬ ਹੋ ਗਏ ਹਨ, ਤਾਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹਿੱਸਿਆਂ ‘ਤੇ ਹੀ ਸੁਧਾਰਾਤਮਕ ਛਾਂਟੀ ਕਰੋ। ਅਮਰੂਦ ਅਤੇ ਆੜੂ ਵਰਗੇ ਪੌਦੇ ਜੋ ਮੀਂਹ ਕਾਰਨ ਟੇਢੇ ਹੋ ਗਏ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਕਰੋ ਅਤੇ ਤਣੇ ਨੂੰ ਸੱਟ ਲੱਗਣ ਤੋਂ ਰੋਕਣ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸਹਾਰਾ ਦਿਓ।

ਕਾਂਟ-ਛਾਂਟ ਅਤੇ ਸਿਖਲਾਈ

ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਭਾਰੀ ਛਾਂਟੀ ਦੀ ਸਲਾਹ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ, ਪਰ ਜੇਕਰ ਪੌਦਿਆਂ ਨੂੰ ਤੂਫਾਨ ਜਾਂ ਗੜੇਮਾਰੀ ਕਾਰਨ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਿਆ ਹੈ ਤਾਂ ਸੁਧਾਰਾਤਮਕ ਛਾਂਟੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਬਾਗਬਾਨਾਂ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਟੁੱਟੀਆਂ, ਸੁੱਕੀਆਂ ਜਾਂ ਬਿਮਾਰ ਟਾਹਣੀਆਂ ਨੂੰ ਹਟਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਪੌਦੇ ਦੀ ਬਾਕੀ ਸਿਹਤ ਬਣੀ ਰਹੇ। ਇਹ ਅਭਿਆਸ ਬਿਮਾਰੀ ਫੈਲਾਉਣ ਵਾਲੇ ਅੰਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸੀਜ਼ਨ ਲਈ ਨਵੇਂ ਵਾਧੇ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਅਮਰੂਦ, ਆੜੂ ਅਤੇ ਆਲੂ-ਬੁਖਾਰਾ ਵਰਗੇ ਫਲਦਾਰ ਬੂਟੇ ਜੋ ਤੇਜ਼ ਹਵਾ ਜਾਂ ਭਾਰੀ ਮੀਂਹ ਕਾਰਨ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਨੂੰ ਝੁਕ ਗਏ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਸਿੱਧਾ ਕਰਕੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਸਹਾਰਾ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪੌਦਿਆਂ ਨੂੰ ਸਿੱਧੇ ਵਧਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਤਣੇ ਦੇ ਅਧਾਰ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਥਾਈ ਨੁਕਸਾਨ ਜਾਂ ਸੱਟ ਤੋਂ ਬਚਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ, ਬਾਗ ਦੀ ਪੂਰੀ ਸਫਾਈ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਓ ਤਾਂ ਜੋ ਸਰਦੀਆਂ ਦੌਰਾਨ ਕੀੜੇ-ਮਕੌੜੇ ਪਨਾਹ ਨਾ ਲੈ ਸਕਣ।

ਸਿੰਚਾਈ ਦਾ ਸਹੀ ਤਰੀਕਾ

ਸਰਦੀਆਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਨਾਲ ਫਲਦਾਰ ਬੂਟਿਆਂ ਦੀ ਪਾਣੀ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਕਾਫ਼ੀ ਘੱਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਬਾਗਬਾਨਾਂ ਲਈ ਇਹ ਜਾਣਨਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਹਰ ਕਿਸਮ ਦੇ ਬੂਟੇ ਦੀਆਂ ਪਾਣੀ ਸਬੰਧੀ ਲੋੜਾਂ ਵੱਖੋ-ਵੱਖਰੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਹੀ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਫ਼ਸਲ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਅਤੇ ਬੂਟੇ ਦੀ ਸਿਹਤ ‘ਤੇ ਸਿੱਧਾ ਅਸਰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।

​ਸਿੰਚਾਈ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਦੇ ਮੁੱਖ ਨੁਕਤੇ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹਨ:

​ਸਦਾਬਹਾਰ ਅਤੇ ਫਲਦਾਰ ਬੂਟੇ: ਕਿੰਨੂ ਅਤੇ ਅਮਰੂਦ ਵਰਗੇ ਬੂਟੇ, ਜੋ ਅਜੇ ਵੀ ਫਲ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ, ਨੂੰ ਸਹੀ ਨਮੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਨਿਯਮਤ ਅੰਤਰਾਲਾਂ ‘ਤੇ ਹਲਕੀ ਸਿੰਚਾਈ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

​ਫੁੱਲਣ ਵਾਲੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ: ਇਸ ਸਮੇਂ ਆਲੂਬੁਖਾਰਾ ਅਤੇ ਲੋਕਾਟ ਵਰਗੇ ਫਲ ਫੁੱਲਣ ਅਤੇ ਫਲ ਬਣਨ ਦੇ ਨਾਜ਼ੁਕ ਪੜਾਅ ‘ਤੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਲੋੜ ਅਨੁਸਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਦੇਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।

ਪਤਝੜੀ ਬੂਟੇ: ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਆੜੂ, ਆਲੂ, ਸੇਬ, ਅੰਗੂਰ, ਫਾਲਸਾ ਅਤੇ ਅੰਜੀਰ ਵਰਗੇ ਪੌਦਿਆਂ ਤੋਂ ਬਚਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਸੁਸਤ ਅਵਸਥਾ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ: ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਤਝੜ ਵਾਲੇ ਪੌਦਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨਮੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੁਸਤ ਹੋਣ ਵਿੱਚ ਦੇਰੀ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਪੌਦਿਆਂ ਦੀ ਠੰਡ ਨੂੰ ਸਹਿਣ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਨੁਕਸਾਨਦੇਹ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਨਵੇਂ ਬਾਗਾਂ ‘ਚ ਅੰਤਰ-ਫਸਲਾਂ

ਜ਼ਿਕਰਯੋਗ ਹੈ ਕਿ ਨਵੇਂ ਲਗਾਏ ਗਏ ਬਾਗਾਂ ਵਿੱਚ, ਬੂਟਿਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਖਾਲੀ ਥਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਵਾਧੂ ਆਮਦਨ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਰਬੀ ਦੀਆਂ ਫਸਲਾਂ: ਦਾਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਮਸਰ, ਛੋਲੇ ਅਤੇ ਮਾਂਹ ਦੀ ਖੇਤੀ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਸਬਜ਼ੀਆਂ: ਮਟਰ, ਬੰਦ ਗੋਭੀ, ਫੁੱਲ ਗੋਭੀ, ਟਮਾਟਰ, ਗਾਜਰ, ਮੂਲੀ, ਪਿਆਜ਼ ਅਤੇ ਹਰੀਆਂ ਪੱਤੇਦਾਰ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਸਫ਼ਲਤਾਪੂਰਵਕ ਉਗਾਈਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਧਿਆਨ ਰੱਖੋ ਕਿ ਇਹ ਅੰਤਰ-ਫ਼ਸਲਾਂ ਫਲਾਂ ਦੇ ਰੁੱਖਾਂ ਦੀ ਲੋੜੀਂਦੀ ਨਮੀ ਨੂੰ ਨਾ ਖੋਹ ਲੈਣ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਾਧੇ ‘ਤੇ ਬੁਰਾ ਪਰਛਾਵਾਂ ਨਾ ਪਾਉਣ।

ਕੋਹਰੇ ਤੋਂ ਬਚਾਅ ਦੇ ਉਪਾਅ

ਸਰਦੀਆਂ ਦੀ ਕੜਾਕੇ ਦੀ ਠੰਢ ਅਤੇ ਕੋਹਰਾ ਨਵੇਂ ਬੂਟਿਆਂ ਲਈ ਨੁਕਸਾਨਦੇਹ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਉਪਾਅ ਕੀਤੇ ਜਾਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ:

ਪਰਾਲੀ ਦੀ ਮਲਚਿੰਗ: ਨਵੰਬਰ ਦੇ ਦੂਜੇ ਪੰਦਰਵਾੜੇ ਵਿੱਚ ਬੂਟੇ ਦੇ ਘੇਰੇ ਹੇਠ 5 ਟਨ ਪ੍ਰਤੀ ਏਕੜ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਝੋਨੇ ਦੀ ਪਰਾਲੀ ਵਿਛਾਓ। ਇਹ ਮਿੱਟੀ ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ ਸਥਿਰ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜੜ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਧੁੰਦ ਤੋਂ ਬਚਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਪਰਾਲੀ ਨੂੰ ਤਣੇ ਤੋਂ 5-6 ਇੰਚ ਦੂਰ ਰੱਖੋ ਤਾਂ ਜੋ ਚੂਹਿਆਂ ਜਾਂ ਤਣੇ ਦੇ ਗਲਣ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਨਾ ਆਵੇ।

ਕੁੱਲੀਆਂ ਬਣਾਉਣਾ: ਅੰਬ, ਪਪੀਤਾ, ਅਮਰੂਦ, ਲੀਚੀ ਅਤੇ ਨਿੰਬੂ ਜਾਤੀ ਦੇ ਛੋਟੇ ਬੂਟਿਆਂ ਨੂੰ ਨਵੰਬਰ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਪਰਾਲੀ ਜਾਂ ਸਰਕੰਡੇ ਦੀਆਂ ਕੁੱਲੀਆਂ ਬਣਾ ਕੇ ਢੱਕ ਦਿਓ।

ਹਲਕੀ ਸਿੰਚਾਈ ਅਤੇ ਧੂੰਆਂ: ਬਹੁਤ ਠੰਡੀਆਂ ਰਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਹਲਕੀ ਸਿੰਚਾਈ ਕਰਨ ਨਾਲ ਬਾਗ ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ 1-2C ਤੱਕ ਵਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਸੁੱਕੇ ਪੱਤਿਆਂ ਜਾਂ ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ ਨੂੰ ਸਾੜ ਕੇ ਧੁੰਦ ਕੱਢਣਾ ਵੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਰਵਾਇਤੀ ਤਰੀਕਾ ਹੈ ਜੋ ਤਾਪਮਾਨ ਨੂੰ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਨਵੇਂ ਬਾਗਾਂ ਦੀ ਯੋਜਨਾਬੰਦੀ

ਨਵੰਬਰ ਮਹੀਨਾ ਪਤਝੜੀ ਵਾਲੇ ਫਲਾਂ ਦੇ ਨਵੇਂ ਬਾਗ ਲਗਾਉਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸਮਾਂ ਹੈ। ਸਖ਼ਤ ਸਰਦੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਨਿਸ਼ਾਨਦੇਹੀ ਅਤੇ ਖਾਕੇ ਦਾ ਕੰਮ ਪੂਰਾ ਕਰ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਬਾਗਬਾਨਾਂ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ PAU ਨਰਸਰੀ ਜਾਂ ਸਰਕਾਰੀ ਨਰਸਰੀਆਂ ਵਰਗੇ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਸਰੋਤਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਅਤੇ ਬਿਮਾਰੀ ਮੁਕਤ ਬੂਟੇ ਖਰੀਦਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਜ਼ਮੀਨ ਦੀ ਤਿਆਰੀ, ਟੋਏ ਪੁੱਟਣ ਅਤੇ ਖਾਦ ਪਾਉਣ ਦਾ ਕੰਮ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਪੂਰਾ ਕਰ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਦਸੰਬਰ-ਜਨਵਰੀ ਦੇ ਸਹੀ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਬੂਟੇ ਲਗਾਏ ਜਾ ਸਕਣ।

ਸਰਦੀਆਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸਹੀ ਦੇਖਭਾਲ ਬਾਗਾਂ ਦੀ ਲੰਬੀ ਉਮਰ ਅਤੇ ਵਧੀਆ ਪੈਦਾਵਾਰ ਲਈ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਐਗਰੀਕਲਚਰਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ (PAU) ਦੁਆਰਾ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ ਕੀਤੇ ਗਏ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਗਿਆਨਕ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨੂੰ ਅਪਣਾ ਕੇ ਬਾਗਬਾਨ ਸਰਦੀਆਂ ਦੇ ਤਣਾਅ ਨੂੰ ਘੱਟ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਅਗਲੀ ਬਹਾਰ ਵਿੱਚ ਵਧੀਆ ਫ਼ਸਲ ਲਈ ਆਪਣੇ ਬਾਗਾਂ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।

COMMENTS

WORDPRESS: 0