PAU Protection Kit: ਦਾਲਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ PAU ਦੀ ਨਵੀਂ ਪਹਿਲ: ਹੁਣ ਬਿਨਾਂ ਜ਼ਹਿਰਾਂ ਦੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰਹਿਣਗੀਆਂ ਦਾਲਾਂ

ਪੰਜਾਬ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਲੁਧਿਆਣਾ ਨੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਖੋਜਾਂ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੋਰ ਵੱਡੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹਾਸਲ  ਕਰਦਿਆਂ, ਦਾਲਾਂ ਨੂੰ ਕੀੜਿਆਂ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ “PAU Protection Kit” ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨੇ ਇਸ ਪੀਏਯੂ ਪ੍ਰੋਟੈਕਸ਼ਨ ਕਿੱਟ ਦੇ ਲਾਇਸੈਂਸ ਲਈ ਲੁਧਿਆਣਾ ਦੀ ਕੰਪਨੀ “Orgo Life Plus” ਨਾਲ ਇੱਕ ਸਮਝੌਤਾ ਕੀਤਾ ਹੈ। 

PAU ਦੇ ਖੋਜ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਡਾ. ਅਜਮੇਰ ਸਿੰਘ ਢੱਟ ਅਤੇ ਓਰਗੋ ਲਾਈਫ ਪਲੱਸ ਤੋਂ ਰਾਜਨ ਗੋਇਲ ਨੇ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਸੰਗਠਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਇਸ ਸਮਝੌਤੇ ‘ਤੇ ਦਸਤਖ਼ਤ ਕੀਤੇ। ਜ਼ਿਕਰਯੋਗ, ਇਸ ਮੌਕੇ ‘ਤੇ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਮਾਰਕੀਟਿੰਗ ਅਤੇ IPR ਸੈੱਲ ਦੇ ਐਸੋਸੀਏਟ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਡਾ. ਖੁਸ਼ਦੀਪ ਧਰਨੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ ਅਤੇ ਫੂਡ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਵਿਭਾਗ ਤੋਂ ਡਾ. ਐਮ.ਐਸ. ਆਲਮ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਸਨ।

ਦਾਲਾਂ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਅਤੇ ਸਟੋਰੇਜ ਦੀਆਂ ਚੁਣੌਤੀਆਂ

ਦਾਲਾਂ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਪੂਰੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਖੁਰਾਕ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਿੱਸਾ ਹਨ। ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਸ਼ਾਕਾਹਾਰੀ ਆਬਾਦੀ ਲਈ ਇਹ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਅਤੇ ਸਸਤਾ ਸਰੋਤ ਹਨ। ਪਰ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਦਾਲਾਂ ਨੂੰ ਸਟੋਰ ਕਰਨਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇੱਕ ਚੁਣੌਤੀ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਅਸਲ ਵਿੱਚ, ਸਟੋਰੇਜ ਦੌਰਾਨ ਤਾਪਮਾਨ, ਨਮੀ, ਚੂਹੇ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਢੋਰਾ ਵਰਗੇ ਕੀੜੇ ਦਾਲਾਂ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਅਤੇ ਮਾਤਰਾ ਨੂੰ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਮਈ ਤੋਂ ਅਕਤੂਬਰ ਤੱਕ ਦਾ ਸਮਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕੀੜਿਆਂ ਦੇ ਵਾਧੇ ਲਈ ਬਹੁਤ ਅਨੁਕੂਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਘਰਾਂ ਅਤੇ ਵਪਾਰਕ ਇਕਾਈਆਂ ਵਿੱਚ ਪਈਆਂ ਦਾਲਾਂ ਖ਼ਰਾਬ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।

PAU ਪ੍ਰੋਟੈਕਸ਼ਨ ਕਿੱਟ: ਇੱਕ ਨਵੀਨਤਮ ਹੱਲ  

ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ, ਦਾਲਾਂ ਨੂੰ ਕੀੜਿਆਂ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਜ਼ਹਿਰੀਲੀਆਂ ਦਵਾਈਆਂ ਜਾਂ ਫਿਊਮਿਗੈਂਟਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਕਿਉਂਕਿ ਦਾਲਾਂ ਸਿੱਧੀਆਂ ਖਾਣ ਵਾਲੀ ਚੀਜ਼ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਕੈਮੀਕਲ ਮਨੁੱਖੀ ਸਿਹਤ ਲਈ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਸਮੱਸਿਆ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਰੱਖਦਿਆਂ, ਪੰਜਾਬ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ‘ਆਰਗੈਨਿਕ ਘੋਲ’ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਹੈ ਜੋ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ।

ਖ਼ਾਸ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਕਿੱਟ ਦਾਲਾਂ ਦੇ ਪੈਕਟਾਂ ਜਾਂ ਡੱਬਿਆਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਵਾਤਾਵਰਣ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਕੀੜਿਆਂ ਲਈ ਨੁਕਸਾਨਦੇਹ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਦਾਲਾਂ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ, ਸਵਾਦ ਜਾਂ ਰੰਗ ‘ਤੇ ਕੋਈ ਮਾੜਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਇਹ ਤਕਨੀਕ ਕਿਸਾਨਾਂ, ਵਪਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਘਰੇਲੂ ਵਰਤੋਂਕਾਰਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਸਧਾਰਨ ਅਤੇ ਕਿਫ਼ਾਇਤੀ ਹੱਲ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ।

ਕਿੱਟ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਦਾ ਤਰੀਕਾ 

ਇਸ ਕਿੱਟ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨਾ ਬਹੁਤ ਆਸਾਨ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਕਿਸੇ ਖ਼ਾਸ ਤਕਨੀਕ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਕਿੱਟ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਜੈਵਿਕ ਘੋਲ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦਾਲ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਅਨੁਸਾਰ ਕੀਤੀ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ:

• 500 ਗ੍ਰਾਮ ਦਾਲ ਲਈ: ਸਿਰਫ਼ 3 ਬੂੰਦਾਂ।
• 1 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਦਾਲ ਲਈ: ਸਿਰਫ਼ 6 ਬੂੰਦਾਂ।

ਇਸ ਘੋਲ ਨੂੰ ਦਾਲ ਦੇ ਪੈਕਟ ਜਾਂ ਡੱਬੇ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਦਾਲ ਨੂੰ 6 ਮਹੀਨੇ ਤੋਂ ਇੱਕ ਸਾਲ ਤੱਕ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਵਿਗਿਆਨਕ ਅੰਕੜਿਆਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਸ ਕਿੱਟ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਸਟੋਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਛੋਲਿਆਂ ਦੀ ਦਾਲ 6 ਮਹੀਨਿਆਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਬਿਲਕੁਲ ਤਾਜ਼ਾ ਅਤੇ ਕੀੜਾ-ਮੁਕਤ ਪਾਈ ਗਈ ਹੈ।

PAU ਪ੍ਰੋਟੈਕਸ਼ਨ ਕਿੱਟ ਦੇ ਮੁੱਖ ਲਾਭ

• ਵਰਤਣ ਵਿੱਚ ਆਸਾਨ: ਇਸ ਨੂੰ ਕੋਈ ਵੀ ਵਿਅਕਤੀ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਵਰਤ ਸਕਦਾ ਹੈ।

• ਕੀਮਤ: ਇਸ ਕਿੱਟ ਦੀ ਕੀਮਤ ਲਗਭਗ 100 ਤੋਂ 200 ਰੁਪਏ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ 20 ਤੋਂ 40 ਯੂਨਿਟ (500 ਗ੍ਰਾਮ ਵਾਲੇ) ਪੈਕ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਯਾਨੀ ਕਿ ਇੱਕ ਪੈਕਟ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦਾ ਖ਼ਰਚਾ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੈ।

• ਸਿਹਤ ਲਈ ਸੁਰੱਖਿਅਤ: ਇਹ ਕੈਮੀਕਲ ਮੁਕਤ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਕੋਈ ਜ਼ਹਿਰੀਲਾ ਅਸਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।

• ਵਾਤਾਵਰਣ ਪੱਖੀ: ਇਹ ਤਕਨੀਕ ਵਾਤਾਵਰਣ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਪੱਖੋਂ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਿਤ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ।

• ਗੁਣਵੱਤਾ ਬਰਕਰਾਰ: ਇਹ ਦਾਲ ਦੇ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਤੱਤਾਂ ਅਤੇ ਖਾਣਯੋਗ ਗੁਣਵੱਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ।

ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹਦਾਇਤਾਂ

ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਵਧੀਆ ਨਤੀਜਿਆਂ ਲਈ ਕੁਝ ਖ਼ਾਸ ਨੁਕਤੇ ਸਾਂਝੇ ਕੀਤੇ ਹਨ:

• ਨਮੀ ਦੀ ਮਾਤਰਾ: ਦਾਲਾਂ ਨੂੰ 6-12 ਮਹੀਨਿਆਂ ਲਈ ਸਟੋਰ ਕਰਨ ਵੇਲੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨਮੀ ਦੀ ਮਾਤਰਾ 10% ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

• ਹਵਾਦਾਰ ਪੈਕਿੰਗ: ਦਾਲਾਂ ਦੇ ਪੈਕਟਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਛੇਕ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਤਾਂ ਜੋ ਬਾਹਰੀ ਹਵਾ ਅੰਦਰ ਨਾ ਜਾ ਸਕੇ।

• ਖ਼ੁਰਾਕ ਦੀ ਦੁਹਰਾਈ: ਸਟੋਰੇਜ ਯੂਨਿਟ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਖ਼ੁਰਾਕ ਨੂੰ ਵਧਾਇਆ ਜਾਂ ਘਟਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਲੋੜ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਖ਼ੁਰਾਕ ਨੂੰ ਦੁਹਰਾਓ।

ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦੀ ਟੀਮ ਅਤੇ ਵਪਾਰੀਕਰਨ

ਇਸ ਤਕਨੀਕ ਨੂੰ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਡਾ. ਮਨਪ੍ਰੀਤ ਕੌਰ ਸੈਣੀ (ਐਂਟੋਮੋਲੋਜਿਸਟ), ਡਾ. ਐਮ.ਐਸ. ਆਲਮ, ਡਾ. ਸੁਰੇਖਾ ਭਾਟੀਆ ਅਤੇ ਡਾ. ਅੰਜਲੀ ਸਿੱਧੂ ਦੀ ਟੀਮ ਨੇ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਹੈ। ਇਹ ਕਿੱਟ ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ ਅਤੇ ਫੂਡ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਅਧੀਨ ਚੱਲ ਰਹੀ ਪੋਸਟ-ਵਾਢੀ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਅਤੇ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਯੋਜਨਾ ‘ਤੇ AICRP ਦੇ ਤਹਿਤ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਖੋਜ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਡਾ. ਅਜਮੇਰ ਸਿੰਘ ਧੱਟ ਨੇ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੂੰ ਵਧਾਈ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਅਜਿਹੀਆਂ ਤਕਨੀਕਾਂ ਨਾਲ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦਾ ਮੁਨਾਫ਼ਾ ਵਧੇਗਾ ਅਤੇ ਵਾਢੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਨੁਕਸਾਨ ਘੱਟ ਹੋਣਗੇ। 

ਕਿੱਥੋਂ ਮਿਲੇਗੀ ਇਹ ਕਿੱਟ?

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਜਿਹੜੇ ਕਿਸਾਨ ਜਾਂ ਆਮ ਨਾਗਰਿਕ ਇਸ ਕਿੱਟ ਨੂੰ ਖਰੀਦਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਪੰਜਾਬ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਲੁਧਿਆਣਾ ਦੇ ‘ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ ਅਤੇ ਫੂਡ ਇੰਜਨੀਅਰਿੰਗ ਵਿਭਾਗ’ (ਕਮਰਾ ਨੰਬਰ 11) ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।