Monsoon in Punjab: 24% ਤੱਕ ਘਟੀ ਮੀਂਹ ਦੀ ਕਮੀ, Kharif ਬੀਜਾਈ ਨੂੰ ਮਿਲੇਗਾ ਵੱਡਾ ਹੁਲਾਰਾ

Monsoon in Punjab: ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਮਾਨਸੂਨ ਦੀ ਦੇਰੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੁਣ ਜੁਲਾਈ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਚੰਗੀ ਬਾਰਿਸ਼ ਨੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਵੱਡੀ ਰਾਹਤ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਕੇਂਦਰੀ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਮੰਤਰੀ ਸ਼ਿਵਰਾਜ ਸਿੰਘ ਚੌਹਾਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਮੀਂਹ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਕੁੱਲ ਬਾਰਿਸ਼ ਦੀ ਘਾਟ 24% ਤੱਕ ਘੱਟ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਸੁਧਾਰ ਨੇ ਜੁਲਾਈ ਮਹੀਨੇ ਦੌਰਾਨ ਖ਼ਰੀਫ਼ (Kharif ) ਦੀਆਂ ਫ਼ਸਲਾਂ ਦੀ ਬੀਜਾਈ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਲਿਆਉਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਜਗਾਈ ਹੈ। ਜ਼ਿਕਰਯੋਗ ਹੈ ਕਿ ਜੂਨ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ, ਮੌਸਮ ਵਿਭਾਗ (IMD) ਵੱਲੋਂ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ 38% ਮੀਂਹ ਦੀ ਘਾਟ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਘੱਟ ਮੀਂਹ ਵਾਲੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 262 ਸੀ, ਜੋ ਹੁਣ ਘੱਟ ਕੇ 178 ਰਹਿ ਗਈ ਹੈ।

ਬੀਜਾਈ ਦੀ ਮੌਜੂਦਾ ਸਥਿਤੀ ਅਤੇ ਚੁਣੌਤੀਆਂ

ਜੁਲਾਈ ਦਾ ਮਹੀਨਾ Kharif ਦੀਆਂ ਫ਼ਸਲਾਂ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਮੀਂਹ ਪੈਣ ਨਾਲ ਸਥਿਤੀ ਸੁਧਰੀ ਹੈ, ਪਰ ਬੀਜਾਈ ਦੀ ਰਫ਼ਤਾਰ ਅਜੇ ਵੀ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਨਾਲੋਂ ਪਿੱਛੇ ਚੱਲ ਰਹੀ ਹੈ। ਸਰਕਾਰੀ ਅੰਕੜਿਆਂ ਮੁਤਾਬਕ, ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਹੁਣ ਤੱਕ 35.08 ਮਿਲੀਅਨ ਹੈਕਟੇਅਰ Kharif ਦੀਆਂ ਫਸਲਾਂ ਦੀ ਬਿਜਾਈ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਦੀ ਇਸੇ ਮਿਆਦ (44.28 ਮਿਲੀਅਨ ਹੈਕਟੇਅਰ) ਨਾਲੋਂ ਲਗਭਗ 20.78% ਘੱਟ ਹੈ। ਮਾਨਸੂਨ ਦੀ ਦੇਰੀ ਕਾਰਨ ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਸੋਇਆਬੀਨ ਅਤੇ ਨਰਮੇ (ਕਪਾਹ) ਦੀ ਫ਼ਸਲ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਈ ਹੈ।

ਸਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਤਿਆਰੀਆਂ ਅਤੇ ਯੋਜਨਾਵਾਂ

ਸਰਕਾਰ ਅਪ੍ਰੈਲ ਮਹੀਨੇ ਤੋਂ ਹੀ ਸੰਭਾਵੀ ‘El Nino’ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣ ਲਈ ਤਿਆਰੀਆਂ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ 13 ਰਾਜਾਂ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ‘ਤੇ ਬਾਰੀਕੀ ਨਾਲ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਮੀਂਹ ਦੀ ਵੰਡ ਅਜੇ ਵੀ ਅਸਮਾਨ ਹੈ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ, ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ, ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਗੁਜਰਾਤ, ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਰਾਜਸਥਾਨ, ਕਰਨਾਟਕ, ਬਿਹਾਰ, ਝਾਰਖੰਡ, ਤੇਲੰਗਾਨਾ, ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਅਤੇ ਓਡੀਸ਼ਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। 

ਭਾਰਤੀ ਖੇਤੀ ਖੋਜ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ (ICAR) ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਇਨ੍ਹਾਂ ਇਲਾਕਿਆਂ ਲਈ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪੱਧਰੀ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਤਿਆਰ ਕਰਕੇ ਸੂਬਾ ਸਰਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਸਾਂਝੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ। ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ ਕਿ ਜਿੱਥੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਘਾਟ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਘੱਟ ਸਮੇਂ ਵਾਲੀਆਂ ਅਤੇ ਘੱਟ ਪਾਣੀ ਵਾਲੀਆਂ ਫ਼ਸਲਾਂ ਜਿਵੇਂ ਮੱਕੀ, ਬਾਜਰਾ ਅਤੇ ਮੂੰਗੀ ਦੀ ਬੀਜਾਈ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ। ਸਰਕਾਰ ਨੇ 175,000 ਕੁਇੰਟਲ ਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਬੀਜ ਭੰਡਾਰ ਵੀ ਰੱਖਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ‘ਖੇਤ ਬਚਾਓ ਅਭਿਆਨ’ ਤਹਿਤ 8 ਮਿਲੀਅਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਜਾਗਰੂਕ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

ਪੰਜਾਬ ‘ਚ Kharif ਦੀ ਬੀਜਾਈ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦਾ ਸੰਕਟ 

ਕੇਂਦਰ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਹੇਠਲੇ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ (ਦੇਸ਼ ਦਾ ਅੰਨ ਭੰਡਾਰ) ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਝੋਨਾ Kharif ਦੀ ਮੁੱਖ ਫ਼ਸਲ ਹੈ। ਜੂਨ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਮੀਂਹ ਦੀ ਘਾਟ ਕਾਰਨ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਝੋਨੇ ਦੀ ਲੁਆਈ ਲਈ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਟਿਊਬਵੈੱਲਾਂ ‘ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੋਣਾ ਪਿਆ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਮੰਗ ਰਿਕਾਰਡ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਜੁਲਾਈ ਦੇ ਮੀਂਹ ਨੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰਾਹਤ ਦਿੱਤੀ ਹੈ, ਪਰ ਕਈ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਖੇਤ ਅਜੇ ਵੀ ਸੁੱਕੇ ਹਨ।

ਧਰਤੀ ਹੇਠਲੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਡਿੱਗ ਰਹੇ ਪੱਧਰ ਨੂੰ ਦੇਖਦਿਆਂ, ਸਰਕਾਰ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਰਵਾਇਤੀ ਝੋਨੇ ਤੋਂ ‘ਸਿੱਧੀ ਬੀਜਾਈ’ ਅਪਣਾਉਣ ਅਤੇ ਬਾਸਮਤੀ, ਮੱਕੀ ਜਾਂ ਨਰਮੇ ਵਰਗੀਆਂ ਬਦਲਵੀਆਂ ਫ਼ਸਲਾਂ ਵੱਲ ਵਧਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਵਿੱਚ, ਜੁਲਾਈ ਦੌਰਾਨ ਮਾਨਸੂਨ ਦਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਰਗਰਮ ਹੋਣਾ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਫ਼ਸਲਾਂ ਲਈ ਫਾਇਦੇਮੰਦ ਸਾਬਤ ਹੋਵੇਗਾ, ਸਗੋਂ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦਾ ਆਰਥਿਕ ਬੋਝ ਵੀ ਘਟਾਏਗਾ।