ਖੇਤੀਬਾੜੀ ‘ਚ ਨਵੇਂ ਯੁੱਗ ਦਾ ਆਗਾਜ਼: IIT ਰੋਪੜ ਪੰਜਾਬ ਭਰ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਤ ਕਰੇਗਾ 100 AI ਮੌਸਮ ਸਟੇਸ਼ਨ

ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਨੂੰ ਰਵਾਇਤੀ ਤਰੀਕਿਆਂ ਤੋਂ ਕੱਢ ਕੇ ਆਧੁਨਿਕ ਤਕਨੀਕ ਵਿੱਚ ਬਦਲਣ ਲਈ ਭਾਰਤੀ ਤਕਨੀਕੀ ਸੰਸਥਾ (IIT) ਰੋਪੜ ਨੇ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਕਦਮ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ। ਆਈ.ਆਈ.ਟੀ. ਰੋਪੜ ਨੇ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਸਾਲ 30 ਮਾਰਚ ਤੱਕ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ 100 ਉੱਨਤ ਆਰਟੀਫੀਸ਼ੀਅਲ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ (AI) ਅਧਾਰਤ ਮੌਸਮ ਸਟੇਸ਼ਨ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੇ ਜਾਣਗੇ। ਇਹ ਪਹਿਲਕਦਮੀ ਸੂਬੇ ਭਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ “ਮੌਸਮ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ ਨੈੱਟਵਰਕ” ਤਿਆਰ ਕਰੇਗੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਲਾਭ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਮੁਫ਼ਤ ਵਿੱਚ ਉਪਲਬਧ ਹੋਣਗੇ।

ANNAM.AI: ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਉਪਰਾਲਾ

ਇਹ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਸਪਾਂਸਰ ਕੀਤੇ ਗਏ “ਸੈਂਟਰ ਆਫ਼ ਐਕਸੀਲੈਂਸ” ANNAM.AI ਦੇ ਅਧੀਨ ਚਲਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਆਟੋਮੈਟਿਕ ਮੌਸਮ ਸਟੇਸ਼ਨ ਹਾਈਪਰਲੋਕਲ (ਬਿਲਕੁਲ ਸਥਾਨਕ ਪੱਧਰ) ਅਤੇ ਅਸਲ-ਸਮੇਂ ਦਾ ਡਾਟਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨਗੇ। ਇਸ ਨਾਲ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਬਿਜਾਈ, ਸਿੰਚਾਈ, ਕੀਟ ਕੰਟਰੋਲ ਅਤੇ ਫ਼ਸਲ ਦੀ ਕਟਾਈ ਵਰਗੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਫੈਸਲੇ ਲੈਣ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਮਦਦ ਮਿਲੇਗੀ। ਅੰਕੜਿਆਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਤਕਨੀਕ ਮੌਸਮ ਦੀ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤਤਾ ਕਾਰਨ ਹੋਣ ਵਾਲੇ 7-9% ਫਸਲਾਂ ਦੇ ਨੁਕਸਾਨ ਨੂੰ ਘਟਾਏਗੀ ਅਤੇ ਸਿੰਚਾਈ ਦੇ ਪਾਣੀ ਦੀ 20-30% ਤੱਕ ਬਚਤ ਕਰੇਗੀ।

ਡਾਟਾ-ਅਧਾਰਤ ਖੇਤੀ ਅਤੇ ਬਹੁ-ਭਾਸ਼ਾਈ ਸਲਾਹ

ਇਹ ਨੈੱਟਵਰਕ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਕਿਸਾਨਾਂ ਲਈ, ਸਗੋਂ ਸਰਕਾਰੀ ਨੀਤੀਆਂ ਲਈ ਵੀ ਅਹਿਮ ਸਾਬਤ ਹੋਵੇਗਾ। ANNAM.AI ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਡਾਟਾ ਫ਼ਸਲ ਬੀਮਾ ਮਾਡਲਿੰਗ, ਆਫ਼ਤ ਪ੍ਰਬੰਧਨ, ਸਿੰਚਾਈ ਯੋਜਨਾਬੰਦੀ ਅਤੇ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਸਮਰਥਨ ਮੁੱਲ (MSP) ਦੀਆਂ ਰਣਨੀਤੀਆਂ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰੇਗਾ। ਜ਼ਿਕਰਯੋਗ ਸਭ ਤੋਂ ਖ਼ਾਸ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸਾਰੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਇੱਕ ਬਹੁ-ਭਾਸ਼ਾਈ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਰਾਹੀਂ ਕਿਸਾਨਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚੇਗੀ, ਜੋ ਕੀੜਿਆਂ ਅਤੇ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਬਾਰੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਚੇਤਾਵਨੀ ਵੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰੇਗਾ। 

ਇਹ ਸਿਸਟਮ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਨਮੀ ਅਤੇ ਹਵਾ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਦਾ ਸਹੀ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਰੇਗਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਖਾਦਾਂ ਦੀ ਸਹੀ ਵਰਤੋਂ ਸੰਭਵ ਹੋਵੇਗੀ। ਇਹ ਤਕਨੀਕੀ ਕਦਮ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਸੈਕਟਰ ਵਿੱਚ ਡਿਜੀਟਲ ਪਾਰਦਰਸ਼ਤਾ ਲਿਆਉਣ ਅਤੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ ਸਮਾਜਿਕ-ਆਰਥਿਕ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਏਗਾ।

ਮੁਫ਼ਤ ਸਿਖਲਾਈ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਵਿਆਪੀ ਵਿਸਥਾਰ

ਤਕਨੀਕ ਨੂੰ ਜ਼ਮੀਨੀ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਲਿਜਾਣ ਲਈ IIT ਰੋਪੜ ਵੱਲੋਂ 10,000 ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ, ਪੇਂਡੂ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਅਤੇ ਖੇਤੀ ਮਾਹਿਰਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਫੰਡ ਪ੍ਰਾਪਤ AI ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇਗੀ। ਪੰਜਾਬ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇਸ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਹਰਿਆਣਾ, ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਕੇਰਲ, ਬਿਹਾਰ, ਓਡੀਸ਼ਾ, ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ, ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਜੂਨ 2026 ਤੱਕ ਪੂਰੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਾਂਝਾ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ ਸਿਸਟਮ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਦਾ ਟੀਚਾ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

ਸਮਾਰਟ ਐਗਰੀ ਸਮਿਟ: ‘ਗ੍ਰੀਨ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ’ ਵੱਲ ਵਧਦੇ ਕਦਮ

ਇਸ ਮੁਹਿੰਮ ਨੂੰ ਹੋਰ ਹੁਲਾਰਾ ਦੇਣ ਲਈ IIT ਰੋਪੜ ਵੱਲੋਂ 25 ਮਾਰਚ ਨੂੰ ਇੱਕ ‘ਸਮਾਰਟ ਐਗਰੀ ਸਮਿਟ’ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਸੰਮੇਲਨ ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰ, ਨੀਤੀ ਨਿਰਮਾਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਖੇਤਰ ਦੇ ਮਾਹਿਰ ਇਕੱਠੇ ਹੋਣਗੇ। ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਮੰਤਰੀ ਗੁਰਮੀਤ ਸਿੰਘ ਖੁੱਡੀਆਂ ਇਸ ਸਮਾਗਮ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮਹਿਮਾਨ ਹੋਣਗੇ। ਸੰਮੇਲਨ ਦਾ ਮੁੱਖ ਮਕਸਦ ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਰਵਾਇਤੀ ‘ਹਰੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀ’ ਦੀ ਵਿਰਾਸਤ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਲਿਜਾ ਕੇ ‘ਗ੍ਰੀਨ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ’ ਦੇ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਖੇਤੀ ਦੇ ਹਰ ਫੈਸਲੇ ਪਿੱਛੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਡਾਟਾ ਅਤੇ AI ਦੀ ਤਾਕਤ ਹੋਵੇਗੀ।

IIT ਰੋਪੜ ਦਾ ਇਹ ਕਦਮ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਲਈ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਮੋੜ ਸਾਬਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੋਬਾਈਲ ‘ਤੇ ਸਹੀ ਮੌਸਮ ਅਤੇ ਖੇਤੀ ਸਲਾਹ ਮਿਲੇਗੀ, ਤਾਂ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਖ਼ਰਚੇ ਘਟਣਗੇ ਸਗੋਂ ਮੁਨਾਫ਼ੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵਾਧਾ ਹੋਵੇਗਾ।